Ақша қаражаттар қозғалысының аудиті

«Береке» компаниясының  ақша айналымы туралы есеп беру – жанама әдісі

 

Кірістер мен шығыстар туралы есеп беру	Түзету	Ақша айналымы туралы есеп беру
		Ақша түсімі	Ақшаның шығуы
1	2	3
Салық салынғаннан кейінгі таза табыс (ТТ)		+107000
Ақшалай емес шығыс баптарына түзету жасау	Амортизация  бойынша шығыстар	+36000
Операциялық емес қызметтен болатын  табыс пен залалға (инвестициялық  немесе қаржылық қызметтен болатын  табыстар мен залалдарға) түзету жасау	Негізгі құрал- жабдықтарды өткізуден  түскен табысқа 5000	- 5000
1	2	3
Операциялық емес қызметтен болатын  табыс пен залалға (инвестициялық  немесе қаржылық қызметтен болатын  табыстар мен залалдарға) түзету жасау	Құнды  қағаздарды өткізуден табысқа	- 18000
Бухгалтерлік баланс: Ағымдағы активтер (Ағымдағы активтер сальдосының өзгерісіне)	Тауарлы- материалдық қорлардың  сальдосын арттыру	- 34000
Бухгалтерлік баланс: Ағымдағы активтер (Ағымдағы активтер сальдосының өзгерісіне)	Сатып алушылардың дебиторлық берешек  сальдосын кеміту	+8000
Бухгалтерлік баланс: (Ағымдағы активтер сальдосының  өзгерісіне)	Алдағы кезең шығыстарының  сальдосын кеміту	+ 4000
Бухгалтерлік баланс: ( ағымдағы міндеттемелердің өзгерісіне)	Төлеу шоты бойынша кредиторлық берешектің сальдосын арттыру	+ 43000
Бухгалтерлік баланс: (Есептелген шығыстар бойынша  кредиторлық берешек)	Есептелген шығыстар бойынша кредиторлық  берешектің сальдосын арттыру	+ 3000
Бухгалтерлік баланс: (Ағымдағы табыс салығы, әлеуметтік салық, мүлік, көлік, жер салықтары бойынша  кредиторлық берешек)	Есептелген   салықтар бойынша кредиторлық  берешектің сальдосын кеміту	- 2000
Бухгалтерлік баланс: (Төлемге арналған сыйақы бойынша кредиторлық берешек)	Есептелген  сыйақы бойынша кредиторлық берешектің сальдосын өзгерту
Қорытындысы		+ 142000
Операциялық қызметтен түскен ақшаның  таза  өзгеруі	+ 142000

 

«Береке» компаниясының  ақша айналымы туралы есеп беру – жанама әдісі

 

№	Бап атауы
1	2	3
1	1. Операциялық қызметтен түскен ақша айналымы
2	Таза табыс:	107000
3	Түзету:
4	ақшалай емес баптарға (амортизация  бойынша шығыстар)	36000
5	негізгі құрал-жабдықты өткізуден  түскен табыс	(5000)
6	құнды қағаздарды өткізуден түскен табыс	(18000)
7	Тауарлы-материалдық қорлардың сальдосын арттыру	(34000)
8	Алу шоты бойынша дебиторлық берешектің сальдосын  кеміту	+ 8000
9	Алдағы кезең шығыстарының сальдосын  кеміту	+ 4000
10	Төлем шоты бойынша кредиторлық  берешектің сальдосын арттыру	+ 43000
11	Есептелген шығыстар бойынша  кредиторлық берешектің сальдосын арттыру	+ 3000
12	Есептелген салықтар бойынша кредиторлық  берешектің сальдосын кеміту	(2000)
13	Операциялық қызметтен түскен ақшаның  таза өзгеруі	+ 142000
14	2. Инвестициялық қызметтен түскен  ақша   айналымы
15	Ақша түсімі:	93000
16	Негізгі құрал-жабдықты өткізуден  түскені	13000
17	Құнды қағаздарды өткізуден түскені	80000
18	Ақшаның шығуы:	178000
19	Құнды қағаздарды сатып алу бойынша	50000
20	Негізгі құрал-жабдықты сатып алу  бойынша	128000
21	Инвестициялық қызметтен түскен ақшаның таза өзгеруі	- 85000
22	3. Қаржылық қызметтен түскен  ақша айналымы
23	Түсім:	100000
24	Жай акциялардың эмиссиясынан түскені	100000
25	Шығуы:	125000
26	Облигациялар бойынша төлеуге	70000
27	Дивиденттердің төлемі бойынша	55000
28	Қаржылық қызметтен түскен ақшаның  таза өзгеруі	- 25000
29	Бастапқыдағы ақшаның сальдосы	48000
30	Соңындағы ақшаның сальдосы	80000
31	Бір жыл ішіндегі ақша өзгерісінің  қорытындысы  (+ 142000-85000-25000)	+ 32000

 

ҚОРЫТЫНДЫ

Кассадағы ақшалай қаражатты сақтау, жұмсау және есептеу тәртібі есеп саясатына сәйкес шаруашылық жүргізуші субъект дербес жасайтын Кассалық операцияларды жүргізу ережелері белгіленген.

Кассалық операцияларды жүргізудің жалпы принципі кассирдің құндылықтар  мен қолма-қол ақшаны қабылдау және беру операцияларын кіріс және шығыс кассалық құжаттарға сәйкес рәсімделген бухгалтерлік бөлім қызметкерлерінің үкімі негізінде жүзеге асыруына бағытталады. Әрбір кассирді жұмысқа қабылдау кезінде толық материалдық жауапкершілік туралы келісімшарт жасалады. Жұмыс күнінің басында операциялық касса кассирлері касса меңгерушісінен аванс ретінде белгілі бір қолма-қол ақша сомасын алады және жұмыс күні соңында оны пайдаланғандығы туралы есеп береді.  Бір күн ішіндегі барлық кассалық  операциялар аяқталғаннан кейін кассирлер бухгалтерия қызметкерлерінің мәліметтері мен өзі жүргізген операцияларының жалпы сомасын салыстырып, одан кейін құндылықтар мен қолма-қол ақшаларды ақша қоймасына өткізеді. Кассалық операциялар бойынша барлық құжаттар  ұйым бухгалтериясында алдын ала тексерілгеннен кейін кассирлерге түседі.

Жалпы, курстық жұмыстың жазылу құрамы кіріспе, үш бөлім, сондай-ақ қортынды, пайдаланған әдебиеттер қамтып отыр.

Курстық жұмыс барысында біз  «Береке» компаниясының  2006-2007 жылдардағы кассадағы операцияларының есебіне талдау жасадық.

Атап айтсақ, 31.12.07 ж.- 31.12.08 жылдарына «Береке» компаниясының  01.01.07 –інен бастап 31.12.07 ж. аралығындағы кезеңде кірістер мен шығыстар туралы есеп беру түріне, «Береке» компаниясының  01.01.07 –інен бастап 31.12.07 ж. аралығындағы кезеңде кірістер мен шығыстар туралы есеп беру түріне және «Береке» компаниясының  тікелей әдіс бойынша шешу жолдарына, «Береке» компаниясының  ақша айналымы туралы есеп беру – жанама әдісіне, «Береке» компаниясының  ақша айналымы туралы есеп беру – жанама әдісіне талдау жасалынды.

 Жұмыстың жазылу барысында және тақырыптың мазмұнын ашуда белгілі авторлардың оқулықтары, монографиялар, сондай-ақ газет –журналдар беттеріндегі жарияланған мақалалар, маңызды деректер, статистикалық көрсеткіштер жан-жақты пайдаланылып отыр.

Сонымен, жұмыстың тақырыбын ашуда  қарастырылған сұрақтардың негізде  жоғарыда айтылғандарға қысқаша  қорытындылар жасалынды.

ҚОСЫМША

Кассалық операциялар ревизиясының бағдарламасы.(1-кесте)

Аудит процедуралары	Ақпарат көздері
1. Ақша мен кассадағы басқа  құндылықтардың бар-жоғы мен жағдайын  түгендеу	Касса ревизиясы бойынша комиссияны тағайындау, кассирді тағайындау туралы кәсіпорын басшыларының бұйрықтары , кассирмен материалдық жауапкершілік  туралы шарт, кассалық құжаттар (КО-1, Ко-5)
2. Кассалық операцияларды құжаттық  рәсімдеудің дұрыстығын теусеру	Кассалық құжаттар аванстық есептер, кассаны түгендеу, 1 журнал-ордерге  тізімдеме, Бас кітап және т.б.
3. Қолма-қол ақшаны кіріске алудың  мерзімділігі мен толықтығының  дұрыстығын тексеру	Банк көшірмелері, чек кітапшалары, заңды және жеке тұлғалар мен шарттар, банк көшірмелеріне тіркелген бастапқы құжаттар, кассалық құжаттар, 1 журнал ордер, Бас кітап және т.б.
4.Ақшаны шығысқа есептен шығарудың  дұрыстығын тексеру	КО-1.КО-2, КО-3; КО-4,КО-5, 1 журнал ордер, Бас кітап және т.б.
5. Бухгалтерлік есептегі шоттарда  операциларды көрсетудің дұрыстығын  тексеру	Бастапқы құжаттар 1 журнал ордерге  тізімдеме, 1-журнал-ордер. Бас кітап  және т.б. Аналитикалық кестені әзірлеу  және тұжырымдар мен ұсыныстарды негіздеу
6. Кассалық операциялар аудитінің  қорытындылары бойынша тұжырымдар  мен ұсыныстарды әзірлеу	Кассаны тексеру актісі, ескертулер, оларды жою жөніндегі ұсыныстар

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Абленов Д.О. Қаржылық бақылау және басқарушылық аудит: Алматы. [Экономика] 2007ж-544б. Оқу құралы.
2. Альмереков, Н.А. Шетелдік валюталық қаржылық ағыстар қозғалысы және оның конъюктурасы // ҚазҰУ-нің хабаршысы. Эконмика. Алматы 2006ж. №5 45-48б.
3. Әмірханов Р.Ә., Тұрғұлова А.Қ. Қаржы менеджменті. Оқу құралы.- Алматы: 1999.-188 бет.
4. Басқару есебі [Мәтін]: Оқулық /Авт.:В.Л.Назарова, М.С.Жапбарханова, Д.А.Фурсов,С.Д.Фурсова;  Т.Рысқұлов атын. қазақ экон. ун-ті.- Алматы: Экономика, 2005.- 298 б.
5. Ван Хорн Дж.К. Основы управления финансами: Пер. с англ. / Гл. ред. серии Я.В.Соколов. – М.: Финансы и статистика, 1996. – 569 с.
6. Қаржылық есеп: оқу құралы / Қ.К. Кеулімжаев, З.Н. Әжібаева, Н.А.Құдайбергенов, А.Ә. Жантаева. –Алматы: Экономика, 2001. 180б.:
7. Құлпыбаев С.Қаржы теориясы.Оқу құралы.–Алматы: Мерей,2001.-176б.
8. Назарова В.Л. «Шаруашылық жүргізуші субьектілердің бухгалтерлік есебі» Алматы-2005
9. Радостовец, В.К., Ғабдуллин, Т.І., Радостовец, В.В., Шмидт О.И.,«Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп» Оқу құралы Алматы-2003 жыл
10. Рақымжанұлы Т. С.   Экономика, қаржы-несие, банк, салық-кеден, сақтандыру, биржа және кәсіпкерлік атауларының орысша  қазақша сөздігі. – Алматы: “ Сөздік – Словарь”, 1999
11. Шеденов Ө. Қ., Жүнісов Б. И., Байжомартов Ч. С., Комягин Б. И. “Жалпы экономикалық теория”. Оқулық \ Жалпы редакциясын басқарған профессор Ө. Қ. Шеденов, Алматы – Ақтөбе, 2001
12. Шуляк П. Н. Финансы предприятия: Учебник.  - 2 –е изд. -  М.: Издательский Дом  “ Дашков и К”, 2000 
13. Н. В. Колчина, Г. Б. Поляк, Л. П.Павлова и др.; Финансы предприятий: Учебник/ Под. ред. проф. Н. В. Колчиной. – М. : ЮНИТИ,2002
14. Финансы. Денежные обращение. Кредит. Учебник для  вузов. Под  ред.  
15. Л.А.Дробозной. –М.: ЮНИТИ, 2000.-479б.
16. 18.Финансы.Учеб. пособие (Под ред. Проф. А.М.Ковалевой).4 изд.М.:2000. 
17. 19.Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С., [Қаржы]. Алматы, 2005ж. Оқу құралы.
18. 20.Іскер адамның орысша -қазақша экономикалық  түсіндірме сөздігі
19. Русско-казахский толковый экономический     словарь     делового человека /жауапты Э.Жакулина.- Алматы: Мұраттас, 2005.- 793

 

¹