Акшанын пайда болуы

 

• Инфляция — бұл кез келген экономикалық даму үлгісіне тән объективті құбылыс. Инфляцияның себептері айналыс және өндіріс саласында орын алады.

 

2010 жылғы Әлемдегі инфляция деңгейі

 
 
 
 

Қазіргі инфляция мынадай факторларға байланысты 

Ақша айналысының факторларына: бюджет тапшылығын жабуға пайдаланылған, шексіз көп ақшаның эмиссиялануы есебінен айналыс аясының артық ақша массасына толып кетуі; халық шаруашылығының артық несиеге толуы. 

Ақшалай емес факторларға: қоғамдык өндірістегі теңсіздікке, шарушылықтың шығындық тетігіне, мемлекеттің экономикалық саясаты, оның ішінде салық саясаты, баға саясаты, сыртқы экономикалық саясатына байланысты факторлар жатады.

 
 
 
 

Ақша  жүйесі 

• Ақша жүйесі — белгілі бір елде қалыптасып, әдетте заңмен бекітілетін ақша айналымын ұйымдастыру түрі. Елдегі жалпыға бірдей балама ретінде қабылданған асыл металға және ақша айналысының негізіне қарай ақша жүйесі екі түрге бөлінеді

 

• Ақша жүйесінің типтері

 

• Ақша жүйесінің өзіне тән типтері және элементері болады. Ақша жүйесінің типі — бұл ақшаның қандай нысаны болуын сипаттайды. Осыған байланысты, ақша жүйесінің төмендегідей типтерін бөліп қарайдық.
• металл ақша айналысы, яғни мұндай ақша тауары тікелей айналыста бола отырып, ақшаның барлық қызметтерін атқарады, ал несиелік ақшалар металға ауыстырылады;
• несиелік және қағаз ақшалар жүйесі, яғни алтын айналыстан алынып тасталып, оның орнына несиелік және қағаз ақшалар айналысқа түседі.

 

• Металл ақша айналысы екіге бөлінеді:
• Биметализм;
• Монометаллизм.

 
 
 
 

Ақша  жүйесінің элементері 

• Тмд және кейбір елдердің ақша бірліктері 

 

• Елдің атаулары     Ақша бірлігі
• Қазақстан 1 теңге = 100 тиын  АҚШ 1 доллар = 100 цент
• Ресей 1 рубль = 100 копеек  Англия 1 фунт стерлинг = 100 пенса
• Украина 1 гривня = 100 копийка  Израйль 1 шекель стерлинг = 100 агора
• Беларусь 1 рубль = 100 копеек  Жапония 1 иен = 100 сена
• Өзбекстан 1 сум = 100 тийн   Сауд Арабиясы 1 риал = 100 халал
• Қырғызстан 1 сом = 100 тыйн  Түркия 1 лир = 100 куруш
• Тәжікстан 1 сомони = 100 дирам  Кувейт 1 динар =100 дирхам = 1000 филса
• Әзірбайжан 1 манат = 100 гепик  Қытай 1 юань = 10 цзяо = 100 финям
• Армения 1 драм =100 люма  Йемен 1 риал = 100 филса
• Молдова 1 лей =100 бань  Кипр 1 фунт =100 миллима
• БАӘ  1 динар = 100 филса  Үндістан 1 рупия 100 пайса
• Ауғаныстан 1 ауған = 100 пул Марокко 1 дирхам = 100 сантима
• Египет 1 фунт = 100 пиастра  Монголия 1 тугурик =100 мунгу
• Австралия 1 австралия доллары = 100 цент
• Тайланд 1 бат = 100 сатанга
• Ирландия 1 ирландия фунты   Бразилия 1 крузейро = 100 сентаво

 

Қазіргі ақша жүйесі мынадай элементерден тұрады: ақша бірлігі, ақша түрлері және эмиссиялық жүйе. 

Әлем елдерінің ақша бірліктерінің атаулары төменгі кестеде берілген.