Қазақ тіліндегі қос қызметті тұлғалардың тілдік табиғаты.

    -бек, -хан сөздерінің ертедегі мағынасы жалпы көпшілікке белгілі лауазым атауларымен байланысты, ал антропонимдік жағынан алғанда тектілік, берік, мықты және хан секілді ұлы, лауазымы биік болсын – деген мағынада қолданылады.  Бұл компоненттердің мағыналарында еркелету мәні аса байқалмайды. Ал антропонимжасамдық қабілеті жағынан алғанда өзгелермен тең дәрежеде деп санауға болады. Ал шығу тегі жағынан алғанда – бір кездегі лауазым атауларының антропоним ретінде тұрақтаған формасы. Өйткені, ілгеріде атап өткеніміздей, қазір -бек, -хан атақтары жоқ. Лауазым атауы ретіндегі мағынасы мен қызметінің қолданыстан ығысып, көмескіленуі және негізінен кісі аттарының құрамында ғана қолданылуы олардың антропонимжасамдық қабілетінің артуына әкеліп отыр, сөйтіп, -хан, -бек тұлғаларының да антропонимжасамдық қосымша қабілетіне ие болғаны байқалады.

    Осы аталған әрі дербес сөз, әрі еркелету мәнді антрпорнимжасамдық қосымшалар дамуы барысында мағыналық жағынан  да, қызметі жағынан да өзіндік  ерекшеліктерге ие болған. Мысалы, жеке тұрғанда немесе бірінші орында тұрып, өзінен кейін дербес мағыналы сөзбен біріккенде не қосымша жалғағанда, оларды дербес лексикалық мағынасымен танысақ, екінші орында келіп антрпонимжасамдық, сондай-ақ еркелету мәнінде жұмсалуынан қосымшалық қасиетінің айқындала түскенін көреміз.  

    Әдебиет

1. М.Томанов Қазақ тілінің тарихи грамматикасы. – Алматы, 1988.
2. Қазақ тілінің қысқаша этимологиялық сөздігі. – Алматы, 1966.
3. Т.Жанұзақов Есіміңіз кім? Ваше имя? – Алматы, 1989.
4. htt//www.tatar.kz/isem_m_r/a_m_r.htm