Өндірістік процесс

    Өндірістік  процесс 

    Кез-келген кәсіпорынның алғашқы қалыптасуы өндірістік процестен басталады.

    Кәсіпорындағы өндіріс процесі дегеніміз шикізатты өңдеп, тұтынуға дайын өнім өндіруге бағытталған іс-қимылдар.

    Өндірістік  процесс өнім шығарудың сипаты мен ауқымына қарай:

• жай;
• күрделі болып бөлінеді.

    Өндірістік  процестердің күрделілігі — кәсіпорынның түрлі бөлімдер мен цехтарының, сондай-ақ өндірістік бөлімшелерінің қызметіне байланысты. Қазіргі нарықтық қатынастар жағдайында бәсекеге қабілетті, сапалы, тұтынушылар талғамын қанағаттандыратын өнім өндіру бүгінгі күннің басты міндетіне айналып отыр. Өндірістік процестер екіге бөлінеді:

• еңбек заттарының нысандары мен сапаларын өзгертетін процестерді технологиялық процесс деп атайды.
• еңбек заттары нысандары өзгермейтін процестерді технологиялық емес процестер деп аталады.

    Өндірістік процестің нәтижелігі өнім түрлеріне қарай:

• негізгі;
• көмекші;
• қызмет көрсетуші (оның ішінде: әлеуметтік, тұрмыстық, мәдени);
• басқару болып бөлінеді.

    Негізгі процесс технологиялық процесс болып табылады, яғни бұйымдардың шамасы, өлшемі, физикалық және химиялық қасиеттерінің өзгеруі.

    Технологиялық операция техникалық қуаттардың жетілуіне  қарай:

• қолмен атқарылатын операция;
• машина-қолмен;
• машиналық;
• автоматты;
• аппаратты болып бөлінеді.

    Негізгі операциялардың жиынтығы негізгі технологиялық процесс деп аталады. Технологиялық операция — бір жұмыс орнында, бір немесе бірнеше жұмыстың орындалуы, әрбір еңбек заттарының немесе заттарды өндеу тобының дәйекті және қосарлас атқаратын іс-қимылы болып табылатын өндіріс процесінің бөлігі.

    Көмекші процесс кәсіпорынның ішкі жүйесінде  пайдаланылатын өнімді дайындау мен қызметтер көрсету процесі (аспаптарды дайындау, қосалқы бөлшектер, бумен жабдықтау, сығылған ауа, электр энергиясы, құрал-жабдықтарды ретке келтіру және оны жөндеу т.б.)

    Қызмет көрсету процесі. Жұмыс нәтижесі ретінде белгілі бір өнім шығармайтын процесс, оған қатыстылар:

• тасымалдау;
• қоймалық операциялар;
• технологиялық бақылау.

    Басқару процесі — өндіріс барысындағы  пайда болған үйлесімділік бағыттарды реттеу.

    Белгілі бір деңгейдегі негізгі процестердің дер кезінде және сапалы орындалуы — көмекші және қызмет көрсету жұмыстарын қамтамасыз етуді талап етеді.

    Өндірістік  процестерді ұйымдастырудың тиімділігі мынадай принциптерді басшылыққа алады:

• жекелеген цехтарды белгілі бір өнім түрлерін өндіруге мамандандыру; мамандандыруды тереңдету — еңбек өнімділігін арттырудың шешуші шарты, өнімнің өзіндік құнын азайтудың кепілі;
• үйлесімділік. Бұл принцип кәсіпорынның ішкі бөлімдерінің қабілет деңгейлерінің бірдей екенін білдіреді;
• қатар даму — өндірістік процестердің кәсіпорынның жекелеген құрылымдарында қосарласа орындалуы. Мақсат — еңбек аясын кеңейту;
• аралас даму принципі - бұйымның өндірістік процестен өту кезеңдері, яғни шикізатты өндеуден бастап, дайын өнім шығаруға дейінгі іс-әрекеттерді қамтиды;

    үздіксіздік принципі. Бұған мысал ретінде толассыз өндірісті алуға болады;

    ырғақтылық — технологиялық операциялардың бір қалыпты ырғақпен қайталанып отыруы;

    автоматтандыру  принципі - өндіріс процесін әлемдік деңгейде автоматтандыру.