Қаржы жүйесінің мәні

n="justify">  Басқару  органын тағайындаудың мақсаты  – банктің негізгі қызметін  іске асыру мақсатында, банктің  коммерциялық қызметіне тиімді, үнемді және жедел жетекшілік  етуді қамтамасыз ету.

  Банктің  ұйымдастырылуына, ондағы жетекші мен бағыныштыларының қарым – қатынасына оның барлық қызметіне тәуелді.

  Банкті  басқарудың құрылымын анықтау,  басқару органдарын бөліп қарауда,  олардың банк операцияларын жүзеге  асырудағы құзыретін, жауапкершілігін  және өзара байланысын бекітуді алдын ала қарастырады.Банкті басқарудың жалпы тәсілдері мен құрылымы банктік заңдар арқылы белгіленеді, бірақ, басқару құрылымына қатысты көптеген сұрақтарды коммерциялық банктің дербес түрде шешуге құқығы бар.

  Коммерциялық  банктің басқару құрылымына оның жарғылық қорының қалай құрылуы / біртұтас, пайлық және акционерлік / немесе оның торабының  / филиалды немесе филиалсыз/ даму дәрежесі тікелей ықпал етеді.

  Қазіргі  уақытта коммерциялық банктер  көбіне акционерлік қоғам формасында  құрылатындықтан да, оларды басқаруға акционерлері қатысты.Ондай формадағы банктік ең жоғары басқару органы банк акционерлерінің жалпы жиналысы болып табылады.Ол, жарғыны баланс пен есепті бекітеді, банктік саясаттың бағыты мен мақсатын анықтайды, басқарма мүшелері мен төрағасын сайлайды, баңктін ревизиялық комиссия мүшелерін сайлайды және т.б. яғни банктің стратегиялық міндеттерін шешеді.Акционерлер жиналысы жылына бір рет, жылдық есепте, жылдағы балансты құрғаннан кейін бір айдан кешікпей шақырылады.

  Банк  жұмысына жалпы жетекшілік  ету үшін, сондай – ақ атқарушы және бақылаушы органдардың жұмысын қадағалау және бақылау жасау үшін акционерлер жиналысы басқарманы немесе банк кеңесін сайлайды.

  Басқарма / банк кеңсесі / - банк иелерінің,  оның акционерлерінің өкілетті  органы және олардың мүддесін қорғайды.

  Басқарманың  ең басты міндеті жұмсалған  капиталға қажетті пайда деңгейімен  қамтамасыз ету.Сонымен қатар,  кеңес клиенттерінің мүддесін  қорғау туралы да жұмыс жасауға  тиіс.

  Басқарманың  негізгі қызметтері.

       1   Банктің стратегиялық мақсатын анықтау және оның саясатын

жасау.Ірі банкте мекеменің мақсатымен міндеттері және оған жетудегі

нақты іс - әрекеттер бағдарламасы, басқарма мен басқару жетекшілері бірлескен  түрде дайындалған арнайы меморандумда көрсетіледі.Ол мынада жағдайларды қамтиды”

• банк ресурстары бірінші кезекте қызмет көрсететін клиенттер категорияларына бағытталады”
• алдағы кезенде дамуға мүмкіндік беретін операцияларды”
• баңктің филиалдары мен өкілеттігін ашу туралы сұрақтар”
• маркетинг әдістері және жаңа банктік несие мен қызметтерді тұтынушыларға ұсыныс”
• өтімділікті қамтамасыз етудің озық әдістері”
• нарықта банктің бәсекелестік ұстанымын нығайту шаралары”
• пайыз мөлшерлемелерін және банк қызметіне қойылатын тарифтерді белгілеу саясаты”
• баңктін қызметкерлерінің мөлшері мен құрамы, олардың біліктілігін және т.б. арттыру бағдарламалары.

2. Жетекші адамға орын таңдау.Осы замаңға банк – күрделі және біршама тәуекел кәсіпорын болғандықтан да, оны білгір, білікті мамандар мен жауапкершілігі бар адамдар басқаруы тиіс.

3. Комитет құру.Ірі банктерде шешім қабылдау үшін мынадай комитеттер құрылады”әкімшілік / ағымдағы сұрақтарды /, есеп – қарыздық / несие беру инвестициялау /, ревизиялық / қаржылық жағдайын тексеруге /
4. Қарыздық және инвестициялық операцияларға бақылау жасау.Басқарма заңды түрде несие мен бағалы қағаздар портфелінің құрылымына банк саясатының  бекіткен мақсаттарына сәйкес бақылау жасайды.
5. Банк қызметін мерзімді тексеру.Басқарма мүшелері банктің операцияларына жалпы бақылауды жүзеге асырады.Өз мәжілістерінде басқарма, бөлім жетекшілерінің есептерін тыңдайды және банк ісін талқылайды.Басқарма мүшелері өздерінің шешімдері, зияндары, қателіктері, банктер туралы заңға бағынбағандары үшін жауапты.

Бактің  күнделікті қызметіне басшылық ететін, банкінің жоғары лауазымды тұлғасының қатарына” директор кеңесінің төрағасы, президент, қазынашы, бақылаушы, ревизор жатады.

  Директорлар кеңесінің төрағасы – жедел іспен айналыспайды, бірақ директорлар кеңесін шақырады және жүргізеді, әртүрлі форумдағы банк атынан қатысады.Кейбір банктерде бұл орынды президент орнымен бірлестіреді.

  Президент – бұл банктің барлық іскерлік өмірінің басқарушысы.Ол жедел шешімді қабылдайды, барлық бөлімдердің қызметтерін басқарады, 

билік және басқа да ұйымдармен байланысын реттейді.Ірі банктерге

 президент вице – президенттер арқылы банк қызметінің күнделікті жұмысына басшылық етеді.

  Бақылаушы – бухгалтерлік және статистикалық бөлімінің жұмысын басқарады, жұмыстың жаңа тәсілдерін эәне есепттің автоматтандырылуымен айналысады.

  Ревизор – банктің жұмысын, оның кейбір бөлімшелерінің қызметтерін тексереді. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

  

 

   

                                

                
 
 
 

Пайдаланған әдебиеттер

 

1   Құлпыбаев С және басқалары.Қаржы       теориясы.Оқу құралы. – Алматы” Мерей 2001

2. Қлиясов Қ.Қ. Құлпыбаев С Оқулық. – Алматы 2003
3. Сеиітқасымов Ғ.С Ақша несие банктер” Оқулық – Алматы” Экономика 2005