Банктің меншікті капиталы

Банктің тартылған құралдарының көбісі сұраныс етілгенге дейінгі  немесе қысқа мерзімді міндеттемелерді  төлеуге жұмсалады.Осының салдарынан ең басты мақсат банкке қаражат салушылардың сұранысын қанағаттандыру болып  табылады.

Екінші деңгейдегі шарт ол құралдардың болуы, несие алушы  клиенттердің шарттарын орындау. Бұндай несиелік шаруашылық банктің басты  қызыметі болып табылады.Екінші деңгейдегі банктердің барлығы жекеше қызымет  ететін кәсіпорындарға жатқызылады  және олардың қызыметі пайдалы, өтімді және қауіпсіз болуы мүмкін. Банктік  қоғамда ақша-қаражатын тартушы  ретінде қарастырылады, сондықтанда  банк өзінің алдына үлкен жуапкершілікке ие болады.Банк клиенттері банк жүйесінің  өтімділік рентабельділік жіне тұрақтылығымен төлеу қабілетіне ешқандай күмән  келтірмей, толықтай сенімділік көрсету  керек. Кей кездерде банк акцияларын ұстаушылармен салушылардың ойлары қарама қайшылық туғызады. Сол себепті  банк қызыметңнде өтімділіктегі  сұраныс және қолайлы табыстылықтың  арасында қиыншылық туғызуы мүмкін.Бұл  проблема басты деп есептеледі және оған шешім құралдарды орналастыру  кезінде анықталады..Бір жағынан  банк басшылығы акция иелерінен  пайда түсу мәселелері жөнінде, ал нкінші жағынан банк басқармасы тұрақты клиенттерінен айырылып қалу немесе банктің төлем қабілетінің төмендеуін сезінеді.

Қазiргi уақытта коммерциялық банктердiң активтерiнiң құрылымы өзiнiң диверсификациялануының жеткiлiксiздiгiмен  ерекшеленедi. Банктердiң активтерiнiң  құрылымында өтiмдi активтер және несиелiк  жұмсалымдардың үлесi жоғары.

Банктiң активтерiнiң құрылымында  несиелердiң үлесiнiң көп болуы  банктiң өтiмдiлiк деңгейiне басым  әсер етедi.

Несиелiк жұмсалымдар  өз уақытында өтелмеуiмен және берiлген қарыздардың ұзартылуымен сипатталады. Ал бұл банктердi қосымша ресурстар  тартуға мәжбүр етедi. Мұның барлығы  банктердiң өтiмдiлiктерiне және төлем  қабiлеттiктерiне терiс әсер етедi. Сондықтан  қазiргi уақытта активтердi ұтымды орналастырудың негiзгi мәселесi қарыздың қайтарылуын  және қарыз алушының сенiмдiлiгiн  егжей-тегжейлi бағалау қажет. Қарыздар бойынша мүмкiн зияндардың орнын  толтыру үшiн резерв құрауға үлкен  көңiл бөлу қажет. Бұл активтердiң  табыстылығын қолдауға бағытталған iс-шараларды  жүзеге асыруға мүмкiндiк бередi.

Қазақстандық тәжiрибеде банктер активтерiнiң сапасын  бағалау үшiн жоғарыда айтылып  өткен бағыттардың барлығын пайдаланады. Атап айтсақ, өтiмдiлiктiң сапалық  көрсеткiшi, активтердiң жалпы тәуекелдiлiгi және тағы басқалары. Бұлардың барлығы  заңмен белгiленген және сақтауға тиiстi көрсеткiштерге емес. Банктер оларды дербес анықтайды. Ал, заңмен белгiленген көрсеткiштерге өтiмдi активтердiң талап  етiлгенге дейiнгi депозиттерге қатынасы, бiр қарыз алушыға келетiн тәуекелдiң  ең жоғарғы мөлшерi және негiзгi құралдарға және қаржылық емес активтерге банктiң  инвестицияларының ең жоғарғы мөлшерi коэффиценттерi жатады.

Банк өз қызметiнде үнемi пайда алып отыруға тиiстi. Ал, пайданың көлемiне банк активтерiнiң құрылымы және сапасы әсер етедi. Сондықтан банктер  активтерiнiң сапасын үнемi қадағалап  отыруы қажет активтердiң құрамында  сапалы активтердiң үлесiн ұлғайтып отыруға тиiстi. Бұл үшiн банк мынадай  жолдарды пайдалануына болады:

• Қысқа мерзiмдi мемлекеттiк бағалы қағаздармен және бағалы метталдармен операцияларды ұлғайту;
• банктiң несиелiк портфелiнде күдiктi және проблемалы қарыздардың үлесiн азайту;
• табыс әкелмейтiн активтердi лизингтiк операциялар арқылы табыс әкелетiн активтерге ауыстыру;
• банк активтерiнiң диверсификациялануын ұлғайту;
• клиенттерге трасталық операцияларды көрсетудi ұлғайту және тағы басқалары.

Банктiң активтерi бойынша  мүмкiндiк зияндардың орнын жабу үшiн құрылған резервтер де банктiң  активтерiнiң сапасын жақсартуға әсер етедi.

Негізгі әдебиет:

1. Закон РК «О налогах и других обязательных платежах в бюджет)»,2008.
2. Бюджетный Кодекс РК,.2008
3. Закон РК «О валютном регулировании и валютном контроле»2005
4. Закон РК «О банках и банковской деятельности в РК» 1991
5. Закон РК “Об инвестициях”2003
6. Закон РК “О рынке ценных бумаг”2003
7. Закон РК «О лицензировании» .2007
8. Закон РК «О банкротстве» .1997
9. Закон РК   «О микрокредитных организациях»2003
10. Закон РК«О пенсионном обеспечении в РК»1997
11. Закон РК «О Национальном банке РК» 1995

Қосымша әдебиет:

1. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. Учебник для экономических специальнос-тей вузов. – Алматы:  ФинЭко, 2001.
2. Мельников В.Д., Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001.
3. Мельников В.Д. Основы финансов. Учебник. – Алматы – 2007. 
4. Ильясов К.К. Кулпыбаев С.К. Қаржы Окулык. – Алматы, 2003.
5. Финансы. Учебник для вузов. Под ред. М. В. Романовского и др. – М.: Перспекти-ва, «Юнити», 2000.
6. Аронов А.В.,Кашин В.А.Налоги и налогообложение. Москва,2007
7. Аронов А.В.,Кашин В.А.Налоговая политика и налоговое администрирование. Москва,2006
8. Владимирова М.П. Налоги и налогообложение. Москва,2005
9. Горемыкин В.А. Недвижимость: экономика, управление, налогообложение, учет. Москва 2006 г.
10. Ермекбаева Б.Ж. Салықтар және салық салу.: Алматы,2003
11. Ермекбаева Б.Ж. Салық салу негіздері.: Алматы,2006
12. Ермекбаева Б.Ж. Проблемы развития налоговой системы Республики Казахстан в условиях глобализации экономики. Алматы,Казак Университет,2007
13. Ермекбаева Б.Ж.,Акпанбетова Б.Ж.Косвенные налоги.Алматы 2007.
14. Жакипбеков С.Т. Налоговый контроль Алматы 2005г.
15. Юткина Т.Ф. Налоги и налогообложение. Москва 2004 г.
16. Черник Д.Г. Налоги в рыночной экономике. Москва 2003 г.
17. Финансовый менеджмент. И.М. Карасаева, М.А. Ревкина. М:.2007.
18. Основы финансового менеджмента. Перевод с англ. 11-е изд. Ван Хорн Вильямс И.Д. – 2004 – 992 с.
19. Финансовый менеджмент: теория и практика. Учебник. Стоянова Е.М. 5-е изд.2004. – 656с.
20. Введение в финансовый менеджмент Ковалев В.В. М.: ФиС. 2004. – 768 с.
21. Брейли Р, Маерс С. Принципами корпоративных финансов: Пер. с англ. – М.: ЗАО «Олимп-Бизнес», 2003.
22. Ермекбаева Б.Ж., Купешова Б.К. Курс лекций Корпоративные финансы. Уч. Пособие. Алматы: Изд-во Казак университети, 2006 г.
23. Раимов Корпоративные финансы Алматы Издательство «Статистика»2004
24. Бригхем Ю., Гапенски Л., Финансовый менеджмент. В 2-х т.: Пер. с англ./ Под ред. В.В. Ковалева – СПб: Экономическая школа, 2005.
25. Холт Роберт Н. Основы финансового менеджмента. Пер. с англ..-М.: Дело, 2003.-128 с.
26. Сапарова Б. Финансовый менеджмент. Учебное пособие А. «Экономика» 2008-848 с.
27. Дранко О.Н. Финансовый менеджмент: технология управления финансами. М. 2004 – 84 с.
28. Шим Дж.Г. Финансовый менеджмент. – М.: Филинь, 2003.-395 с.
29. Деньги, кредит, банки // учебник под ред. д.э.н. профессора Сейткасымова Г.С. – Алматы .: Экономика, 2002.