Корпорациялардың қаржысы: олардың қаржы ортасын ұйымдастыру және ұстау негіздері

1. Капиталдың құны  ағымдағы қызметтің  кірістілігін өлшеуіш  ретінде пайдаланады.  Капиталдың құны  пайданың қалыптастырудың  барынша төмен  нормасы болып  табылады.
2. Капитал құнының көрсеткіші нақты инвестициялауды жүзеге асыру процесінде  өлшем ретінде  қолданылады. Капитал  құнының деңгеиі  келешектегі ағынның сомасын қазіргі құнға әкелетін дисконттық став-ка  ретінде пайдаланылады. 
3. Корпорация капиталының құны қаржы инвестициясының тиімділігі өл-шенетін негізгі өлшем  болып табылады.Жекелеген  қаржы құралының  кірістілігін бағалаған кезде капиталдың құны салыстыру  базас ретінде  болады.

Акцияның бүгінгі күнгі шынайы құнын (СА)бағалау үшін М.Гордонның  формуласы  кең пайдаланылады;

     Д (1+К)

1. СА= -------------- ,

     Р-К

мұнда; СА- қарапайым  акцияның шынайы  құны, ақша бірлігі;

Д-акция бойынша өткен жылы алынған дивидендтің сомасы, ақша бірлігі;

Р- акцияның меншік иесі талап ететін пай далылық деңгейі, бірлік үлесі;

К- дивидендтің  жыл сайынғ болжамды  өсуі, бірлік үлесі.

 

Тұрақты дивиденді бар акцияның ағымдағы нарықтық құнын бағалайтын модель  мынадай болады:

1. Д
2. СА=------- ,
1. Р

мұнда : Д-тұрақты  дивидендтің жылдық  сомасы;

    Р- осы тұрпатты вкцияның ағымдағы  кірістілігінің нормасы,  бірлік үлесі.

4. Капиталдың жекелеген  элементке (меншікті  және қарыз ) бөлінген  құны онң құрылымын  берешек және қаржыландыру  коэффициентінің  көмегімен басқароу  процесінде пайдаланылады: 

ЗК                  СК

К=-------- :       К=-------- .

СК                   ЗК

5. Корпорация капиталының құны лизинг операциясның тиімділігі өлшенетін, яғни сатып алынатын  жабдықты біржолғы  төлеу немесе оны  кейін сатып алу құқығымен ұзақ мерзімді жалға алу арасында таңдау-дың  өлшемі ретінде  болады. Егер  лизингке  қызмет көрсету құны корпорация капиталының бағасынан асып кетсе, онда қаржы лизингін қолдану тиімсіз болады.
6. Капиталдың құны компанияның нарықтық бағасының деңгейін өлшей-ді. Капитал бағасының  төмендеуі фирманың  нарықтық  құнының өсуіне және керісінше жағдайға әкеп соқтырады. Осы  тәу -елділік  әсіресе акцияның  бағасы қор нарығында  кезең- кезеңімен  көтерілетін немесе  төмендейтін акционерлік  қоғамның қызметінде  байқалады, ал  мұның өзі қоғам  капиталының құнына  ықпал етеді.

Капиталдың  құрылымын оңтайландыру корпоративтік  ққаржыны басқару процесіндегі ең күрделі  тәртіптеменің бірі болып табылады. ОЛ меншікті капиталдывң кірістілік нормасы мен берешек коэффициенті арасындағы ең тиімді өзара байланысты қамтамасыз ететін меншікті және қарз капиталының арақатынасын білдіреді. Мұның өзінде корпорацияның нарықтық құны барынша өседі.   

Капитал құрылымының оңтайландыру процесі мына қисынды дәйектілік-пен  жүзеге асырылады:

1. Капиталдың бірқатар  кезеңдегі құрамын  талдау, сондай-ақ  оның құрылымының  өзгеру үрдісін  талдау. Талдау процесінде  қаржы тәуекелділігінің  коэффициенті, берешек,  қауырттылық, қысқа  мерзімді және  ұзақ мерзімді  міндеттеме арасынағы  арақатынас сияқты  параметр қарастырылады.

2. Капиталдың құрылымын  анықтайтын факторды  бағалауү.Аталмыш  факторға:

• корпорацияның шаруашылық қызметінің салалық ерекшеліктері қа-растырылады;
• тауарлық және  қаржы нарығындағы  іскерлік ахуал;
• корпорацияға жүктелетін салық жүктемесін есептеу арқылы жүргі-зеді;
• акционерлік капиталдың  шоғырлану дәрежесі  анықталынады;
• корпорацияның өміршеңдік  кезеңінің сатысы  есептелінеді.

 

 Іс жүзінде корпорацияның балансы есебінен түрлі актив топтарын  қар-жыландырудың сақтанымпаз, қалыпты және басқыншылық деген үш түрлі тәсілдемесі пайдаланылады.

Сақтанымпаз тәсілдемеде айналым активінің өзгермелі бөлігінің 50 пайызға жуығы қысқа мерзімді міндеттемелердің есебінен қаржыландырылады. Өзгермелі бөліктің қалған 50 пайызы айналым активінің тұрақты сомасы мен айналымнан тыс актив меншікті капиталмен және ұқзақ мерзімді міндеттемемен жабылады.   

Қалыпты тәсілдемеде  айналым активінің өзгермелі бөлігінің 100 пайызы қысқа мерзімді міндеттеменің есебінен, ал тұрақты бөліктің 100 пайызы меншікті қаражат  есебінен қалыптастырылады. Айналымнан тыс актив меншікті капитал мен ұзақ мерзімді міндеттеме бөлігінің есебінен өтеледі.   

Басқыншылық тәсілдемеде айналым активінің өзгермелі бөлігінің 100 пайызымен тұрақты бөлігінің 50 пайызы мқысқа мерзімді міндеттеменің есебінен жабылады. Айналым активінің тұрақты бөлігінің қалған 50 пайызы және айналымнан тыс  актив меншікті капиталдың және ұзақ мерзімді міндеттеменің есебінен жабылады.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қорытынды   

Корпоративтік экономика еңбекті халықаралық  бюлуде ұлттық экономиканың бәсекеге қабілетін арттыруға, нақты экономикаға  инвестициялар тартуға, сонымен  бірге ғылыми-техникалық прогрестің жетістіктерін енгізуге ықпал етеді. Мемлекеттің әріптестері ретінде  ірі корпоративтік құрылымдар өндірістің материалдық ресурстары мен капиталын  біріктіреді. Корпоративтік қаржы  ел экономикасының одан әрі дамуына, тұрақтануына әсер ететін пән болып  табылады. Сондай-ақ компания иелерінің  меншігін және әл-ауқатын арттыру  негізін игеруге теориялық және практикалық даярлайтын пән.

Корпорацияны  қаржыландырудың ең тиімді тәсілдерін таңдау да жедел қаржы жұмысының  бөлігі болып табылады. Осы тәсілдерге төмендегілер жатады:

• өзін-өзі қаржыландыру;
• қысқа мерзімді бакн кредиті есебінен қаржыландыру;
• негізінен меншік қаражат және ұзақ мерзімді кредит пен қарыз есебінен қаржыландыру;
• хеджерлеу (активті түрлі мерзімде өтелетін міндеттемелермен өтемақы төлеп өтеу);
• міндеттеме бойынша төқлемді кешіктіру есебінен қаржыландыру;
• жоғарыда келтірілген тәсілдердің элементтері үйлесетін құрамдас қаржыландыру.