Ақпараттық оқыту құралдары арқылы оқыту

 

 

Жања аќпараттыќ технология ќ±ралдарын  оќыту ‰рдісінде  пайдалану 

                                                                Аќќайнанова Н±рг‰л ¤тегенќызы

                                                                                     Атырау облыстыќ дарынды балаларѓа           

                                                                                     арналѓан ўлттыќ гимназиясыныњ география

                                                                                     пєнініњ жоѓары санатты м±ѓалімі.

                

Аќпараттыќ  – коммуникациялыќ  технологияныњ оќыту  процесіне ќолданудыњ дидактикалыќ мїмкіндіктері.

             Білім беру ‰рдісін аќпараттандыру  – жања аќпараттыќ технологияларды  пайдалану арќылы дамыта оќыту, дара т±лѓаны баѓыттап оќыту маќсаттарын ж‰зеге асыра отырып, оќу-тєрбие ‰рдісініњ барлыќ дењгейлерініњ тиімділігі мен сапасын жоѓарлатуды кµздейді.

         Аќпараттыќ-комуникациялыќ технологияны  бєсекеге ќабілетті ±лттыќ білім  беру ж‰йесін дамытуѓа жєне оныњ м‰мкіндіктерін єлемдік білімдік ортаѓа енудегі сабаќтастыќќа ќолдану негізгі мєнге ие болып отыр.

         Біріккен ±лттар ±йымыныњ шешімімен «ХХІ ѓасыр – аќпараттандыру ѓасыры» деп аталады. Ќазаќстан Республикасы да ѓылыми-техникалыќ прогрестіњ негізгі белгісі – ќоѓамды аќпараттандыру болатын жања кезењіне енді. Ќоѓамды аќпараттандыру – экономиканыњ, ѓылымныњ, мєдениеттіњ дамуыныњ негізгі шарттарыныњ бірі. Осы мєселені шешудегі басты рµл мектепке ж‰ктеледі.

         Тєжiрибе ж‰зiнде дєлелденгенiндей, кез келген м±ѓалiмнiњ µз ќызметіне компьютердi пайдалануы оныњ єлемдiк аќпараттыќ кењiстiкке енуде аќпараттыќ мєдениетiнiњ ќалыптасатынымен µлшенедi. Сонымен бiрге, б±л жаѓдайда, инновациялыќ єдiстер мен ќ±ралдарды оќу процесiне пайдалану оќушылардыњ мектеп пєндерiн игеруде ќызыѓушылыќтарын арттыруда. Аќпараттыќ-коммуникациялыќ технологияны оќу-тєрбие процесiне пайдалану оныњ келесi педагогикалыќ м‰мкiндiктердi ж‰зеге асыруѓа м‰мкiндiк бередi:

– оќушыныњ дайындыќ дењгейiн, ынтасын жєне ќабылдау жылдамдыѓын ескеру арќылы жања материалды мењгертуге байланысты оќытуды ±йымдастыру жєне оќыту процесiне жања аќпараттыќ технологияныњ м‰мкiндiктерiн пайдалану;

– оќытудыњ жања єдiстерi мен формаларын (проблемалыќ, ±йымдастырушылыќ-iс-єрекеттiк компьютерлiк  ойындар жєне т.б.);

– проблемалыќ, зерттеу, аналитикалыќ жєне модельдеу  єдiстерiн ќолдану арќылы классикалыќ  єдiстердi жетiлдiру;

– жања аќпараттыќ технология ќ±ралдарын (жања типтi компьютерлер, телекоммуникация, виртуальды орта жєне мультимедиа-технология) пайдалану арќылы оќу процесiнiњ материалдыќ-техникалыќ базасын жетiлдiру.

         Білім беруді аќпараттандыру жаѓдайында компьютер оќыту мен дидактикалыќ ќ±ралѓа айналып отыр. Сондыќтан ќазіргі білім беру саласында мультимедиялыќ электрондыќ оќу ќ±ралдарын мектеп пєндерін оќытуѓа пайдалану µзекті мєселелердіњ бірі. Кез келген сабаќта электронды оќулыќты пайдалану оќушылардыњ танымдыќ белсенділігін арттырып ќана ќоймай, логикалыќ ойлау ж‰йесін ќалыптастыруѓа, шыѓармашылыќпен ењбек етуге жаѓдай жасайды.

        Тестілеу ж±мыстарын ж‰ргізуде компьютерді пайдалану негізгі орын алып келеді, µзіндік ж±мыстар, консультациялар ±йымдастыру жєне тест тапсырмаларын орындау оќушылардьњ білім дењгейін кµтерері сµзсіз. Компъютердіњ графикалык м‰мкіндіктерін пайдалану сабаќтыњ сапалылыѓын арттырады.Демек, оќыту процесінде компьютерді ќолдану білім мен біліктілікке ќоятын талаптарды ќайта ќарап, жетілдіріп, ж‰йелеуді талап етеді. 

          Білім берудегі аќпараттыќ технологиялар

          Бiлiм берудi аќпараттандыру - бiлiм беру саласыныњ теориясы мен практикасына жања аќпараттыќ технологияны жан-жаќты пайдалану жєне оќыту мен тєрбиелеудiњ психологиялыќ-педагогикалыќ маќсаттарын ж‰зеге асыратындай жаѓдайда оныњ м‰мкiндiктерiн ќолдану процесi.

         Жања аќпараттыќ технология ќ±ралдары оќыту ќ±ралы ќызметiн атќарады. Дєст‰рлi оќу ќ±ралдарынан басќа тыњдаушыѓа мына типтегi материалдар ±сынылады:

· компьютерлiк  ‰йрету баѓдарламалары

· электрондыќ  оќу ќ±ралдары

· компьютерлiк  тестiлеу ж‰йесi мен бiлiмдi баќылау

· электрондыќ аныќтамалар мен энциклопедиялар

· аудио  жєне бейнеоматериалдар

· Интернет желiсiндегi аќпараттыќ материалдар

         Аталѓан ќ±ралдар оќу материалдарын жеделдетiп мењгеруге жєне оќытудыњ сапасын арттыруѓа игi єсерiн тигiзедi. 
 

                       Б‰гінде біз орта білім беруді одан єрі аќпараттандырудыњ екінші кезењіне кµштік, ол мазм±ндыќ т±рѓыда болады жєне компьютерлік сауаттылыќтан жеке т±лѓаныњ аќпараттыќ мєдениетініњ іргелі операциялыќ негіздеріне ауысуды білдіреді, м±нда єрбір оќушы аќпаратќа, ќазіргі аќпараттыќ технологияларѓа назар салып ќана ќоймай, оны тиімді ќолдана білуі, Интернет ѓаламдыќ аќпарат желісін пайдалана алуы тиіс.  

Электрондыќ оќулыќ- оќыту ‰рдісін  ‰здіксіз жєне толыќ  дењгейде баќылау, аќпараттыќ ізденіс ќабілетін дамыту ќ±ралы. 

          Электрондыќ оќулыќтыњ мазм±ны оќушыныњ интеллектiлiк ойлау ќабiлетiн дамытуѓа баѓытталуы ќажет жєне оныњ мына ќасиеттердi ќанаѓаттандыруы жеткiлiктi: жинаќтылыќ, ж‰йелiлiк, эстетикалыќ кµркемдiлiгi, жылдамдылыѓы жєне т.б.

          Электрондыќ оќулыќтар ара ќашыќтыќтан оќыту формасына негiзделiп жасаќталады жєне оны ж‰зеге асыру ‰шiн ќолданылады.

           Электрондыќ оќулыќпен оќытудыњ негізгі маќсаты: Оќыту ‰рдісін ‰здіксіз жєне толыќ дењгейде баќылау, сонымен ќатар аќпараттыќ ізденіс ќабілетін дамыту.  

  Электронды оќулыќты пайдаланудыњ тиімділігі :

 

• Оќушыныњ уаќытын ‰немдейді, оќу материалын іздеп отырмайды.
• Таќырыптыњ ‰лкен, ќиын бµліктерін µткенде ќосымша   бейнехабар, клиптер, аудиохабарларды пайдаланады.
• Тањдап алѓан хабарды кµшіруге м‰мкіндік бар.
• Сарамандыќ ж±мыстар жылдам т‰сіндіріледі.
• Баѓдарламаны мењгеруге арналѓан тест с±раќтармен ќамтамасыз етілген.
• Кµрнекілік ќ±ралдарѓа деген м±ќтаждыќты азайтады.
• М±ѓалім єр оќушымен дербес жеке ж±мыс ж‰ргізуіне м‰мкіндік   туѓызады.
• Оќушыныњ ой µрісін, д‰ниетанымын кењейтуге, тану ‰рдісіне ыќпал етеді.
• ¦БТ-ге даярлаудаѓы тиімділігі жоѓары

 

Оќушыныњ денсаулыѓына зиянын тигізбеу ‰шін тµмендегідей жаѓдайларѓа да мєн берілуге тиіс: 

1.          Компьютерді сабаќтыњ белгілі  бір кезењдерінде ѓана пайдалану;

2.          Компьютерді пайдалану уаќытын  саќтау;

3.          Компьютерді пайдалануда ќауіпсіздік  ережесін саќтау;

4.          Дєст‰рлі жєне электронды оќытуды  кіріктіру арќылы ж‰ргізу. Себебі электронды оќыту – оќу пєнініњ негізгі ѓылыми мазм±нын ќамтитын компьютерлік технологияѓа негізделген оќыту, баќылау, модельдеу, тестілеу т.б. баѓдарламалар жиынтыѓы. Электрондыќ оќулыќ жай оќулыќтарѓа µте тиімді ќосымша м‰мкіндіктер береді. Атап айтќанда:

• Кері байланысты іс ж‰зінде тез арада ќамтамасыз етеді;
• Жай оќулыќтаѓы кездеспейтін ќосымша материалдарды электронды оќулыќтардан ќысќа уаќытта табуѓа болады;
• Гипермєтінді т‰сіндірмелерге µту барысында уаќытты ‰немдеуге кµмектеседі.

            Елдегі мектептерді толыќ компьютерлендірген ‡кімет, енді, міне, интерактивті сабаќ µткізуге де ќол жеткізіп отыр. 2007-2008 оќу жылыныњ “кіріспесін” интерактивті ж‰йе бойынша µткізген Елбасыныњ интерактивті дєрісі “Жања єлемдегі жања Ќазаќстан” деген сµздіњ жалањ ±ран емес екенін де дєлелдей т‰сті. Сондыќтан еліміздіњ єлемдік білім беру кењістігініњ шырќау биігіне жету ‰шін бастаѓан жања ќадамына тек ќана сєттілік тілеу ќажет.  

                 Интерактивті таќтаныњ м‰мкіншіліктері:

•        Оќытушыдан єрт‰рлі ќашыќтыќтыќтаѓы аудиториямен тікелей бейнелік жанасу м‰мкіндігі.
• Пікірталастар ж‰ргізу м‰мкіндігі.
• М±ѓалімдер мен оќушылар жања білім игерудіњ µзіне ќажет єдістерін мењгере алады.
• Ќарапайым компьютер ретінде немесе мультимедиапроектор ретінде де пайдалануѓа болады.
• Интернет желісіне тікелей шыѓып, сабаќќа ќажетті бейнематериалдар мен суреттерді тікелей тамашалауѓа  м‰мкіндік бар.
• Activ studio ќ±рал-саймандар таќтасыныњ кµмегімен жауаптарды арнайы ќалам кµмегімен тікелей енгізуге, циркуль мен транспортир кµмегімен б±рыштарды, азимутты µлшеуге, сызуѓа, аныќтауѓа, графиктер мен диаграммалар т±рѓызуѓа болады.
• Электрондыќ оќулыќ тапсырмаларын, сарамандыќ ж±мыстарды тікелей сынып алдында орындау м‰мкіншілігі.

Интернет  желісін оќу ‰рдісінде  пайдаланудыњ     тиімділігі.

• Оќушы µз бетімен  оќып-‰йрену ‰шін ќашыќтыќтан оќытуѓа негізделген кейс-технологияларды пайдалана алады.
• Эфирлік,кабельді жєне ѓарыштыќ телевизия ж‰йелерін пайдалануѓа негізделген ТВ-технологияларды пайдалану м‰мкіндігі.
• Оќытушы мен оќушы арасындаѓы интерактивті ќарым-ќатынас орнату  ‰шін желілік технологияларды пайдалану м‰мкіндігі.

 

                       Нєтиже:

• Жања аќпараттыќ технологияларды ќолдану арќылы бiлiмнiњ сапасын кµтеру;
• Оќушыныњ аќпараттыќ технологиялыќ ќ±ралдармен  ж±мыс жасай білу даѓдыларын ќалыптастыру;   
• Жања аќпараттыќ технологияны ќолдану саласы бойынша оќушыларды мамандыќќа баулу механизмiн ќ±ру;
• Бiздiњ елiмiздегi жєне шет елдердегi жинаќталѓан аќпараттыќ ресурстарѓа жедел ену;
• Мультимедиялыќ электрондыќ оќулыќтарды, виртуальдыќ лабораторияларды ќолдану арќылы оќушыныњ µз бетімен терењ білім алуына жаѓдай жасау, шыѓармашылыќ дењгейін дамыту;
• М±ѓалімніњ сабаќ процесі барысындаѓы уаќытын тиімді пайдалану;

        

          Ќорыта келгенде,компьютер жєне  аќпараттыќ технологиялар арќылы жасалып жатќан оќыту процесі оќушыныњ жањаша ойлау ќабілетін ќалыптастырып, оларды ж‰йелік байланыстар мен зањдылыќтарды табуѓа итеріп, нєтижесінде - µздерініњ кєсіби потенциалдарыныњ ќалыптасуына жол ашуы керек.

          Б‰гінгі тањдаѓы аќпараттыќ ќоѓам аймаѓындаѓы оќушылардыњ ойлау ќабілетін ќалыптастыратын жєне компьютерлік оќыту ісін дамытатын жалпы зањдылыќтардан тарайтын педагогикалыќ технологиялардыњ тиімділігі жоѓары деп есептейміз. 

Пайдаланылѓан єдебиеттер: 

1. «Аќпараттыќ технология жєне ќашыќтыќтан оќыту»

     М±хамбетжанова С.Т. п.ѓ.к., ББЖКБАРИ

2. Ќазаќстан  Республикасыныњ бiлiм беру ж‰йесiн  2010 жылѓа дейiн дамытудыњ Мемлекеттiк  баѓдарламасы.