Кәсiпорынның ұйымдастыру-құқықтық және басқару құрылымы

6 кесте – 2009-2010 жылдарға өндіріс жоспары

 

Көрсеткіштер	өлш.бірл.	Нақты 2007 ж.	Болжам
			2009	2010
1. Бензин	Мың тонна	4350	7840	8240
2. Солярка	-//-	8070	9200	10000
3. Мазут	-//-	3300	3800	4000
4. Парафин	-//-	8350	10000	12000
5. Керосин	-//-	550	1000	1200
6. Газ	-//-	40500	56000	60000

 

Ақшалай табысын есептейтін болсақ, өндіріске кететін шығындар бойынша 2009-2010 жылдарға болжау келесі 7-кестеден көреміз.

Бұл 7-кестеден көріп отырғанымыздай өзіндік құнды 71 пайызға арттыра  отырып, таза пайда көлемін 177 пайызға  артыра аламыз, яғни 2,7 есеге көп пайда әкеледі.

7 кесте - Өндіріске  кететін шығындар бойынша 2009-2010 жылдарға болжау

 

№	Көрсеткіштер	2007 жылда	Модель нәтижесі бойынша
			2009	2010
1.	Шикізат пен негізгі  материалдар	73404	131782	138558
2.	Қосымша материалдар	2468	3530	3792
3.	Жанар-жағар май	3582	6330	6650
4.	Электр энергиясы	1540	2617	2748
5.	Негізгі және қосымша  жалақы	16850	26453	27835
6.	Әлеуметтік салық	3538	5555	5845
7.	Амортизациялық шағандар	1900	2250	2250
8.	Барлық өзіндік құн	116222,4	198529,6	205470,7
9.	Пайда	10800	30000	35000
10.	Өнім пайдалылығы, %	9,3	15,1	17
11.	Таза пайда	7560	21000	24500

Жалпы қорытындылай келе, кәсіпорын басшысы немесе шешім  қабылдауға жауапты тұлға өндіріс  тиімділігін арттыру үшін электронды кесте мүмкіндіктерін, Поисе решения программасының қызметін, сондай-ақ сезімталдыққа талдау жасау арқылы бизнес-жағдайларға толық талдау жасай алады. Ал бұл өз кезегінде пайда көлемін арттырып, кәсіпорынның қызметін бақылап, басқарып отыруға мүмкіндік береді.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ҚОРЫТЫНДЫ

 

Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезінде кәсіпорынның өнім өндіруде өнім сапасының жоғарлатуда жүргізетін мәліметтер қай кезеңдегіден болмасын күрделі, ауқымды болып отыр. Өйткені қазіргі қоғамдық дамудың жаңа кезеңінде өндіріс құрал – жабдықтарының мемлекеттік меншіктен ұжымдық және жеке меншіктерге ауысуы кең етек алуда. Осыған орай қазіргі кезде мемлекет, субъекті және жеке тұлғалар арасындағы экономикалық және қоғамдық қарым-қатынастар саясаты жаңа сипат алып отыр. Бұл бойынша еліміздің халық шаруашылығының қай саласындағы субъектілер болмасын олардың өндірістік және қаржылық іс әрекеті өз шығындарын өзі өтеуі, өзін-өзі қаржыландыру принциптеріне негізделуі тиіс.

Бүгінгі таңда жүзеге асырылып жатқан реформалар мен істелініп  жатқан жұмыстар кәсіпкерлік қызметтер мемлекет тарапында және экономика өмірінде атқаратын рөлінің ұшан-теңіз екендігін дәлелдеуді қажет етпейді. Қазіргі өмірдің талабына сай дамып тұрған өркениетті елдердің әрқайсысы болмасын, кезінде шағын және орта кәсіпкерлікті дамыта отырып, айтарлықтай экономикалық өсу дәрежесіне жеткендігі баршаға мәлім.

Нарықтық жағдайы қатынастарында кәсіпорын максималды табысқа болмаса  да, ең болмағанда өз тауарлар мен қызметтерін  өткізуге тұрақтылықпен қатар бәсекелестік жағдайында қарқынды өндіріс дамуын қамтамасыз ету. Ол үшін пайданың қалыптасу көздері мен оларды тиімді пайдалану әдістерін білу маңызды.

Зерттеу жүргізіп отырған “Казгермұнай”  ААҚ-ның алдыңғы қатарлы кәсіпорындардың  бірі болып табылады. Онда мұнай  өндеу мен ілеспе газды тиімді пайдалану қызметтерін жасайды. Жылда кәсіпорын деңгейін, тиімділігі, жалпы экономикалық нәтижесін акционерлік қоғамдағы экономист мамандар арнайы есеп жүргізіп отырады. Мұнда әр сала бойынша өнімнің көлемінен бастап оның тиімділігіне дейінгі көрсеткіштер  есептеледі. Осы есептеу жұмысын және жылдағы енгізу жұмыстарын жеңілдетуге біздің жасаған программамыз өте қолайлы. Кәсіпорын басшысы немесе шешім қабылдауға жауапты тұлға өндіріс тиімділігін арттыру үшін электронды кесте мүмкіндіктерін, Поисе решения программасының қызметін, сондай-ақ сезімталдыққа талдау жасау арқылы бизнес-жағдайларға толық талдау жасай алады. Ал бұл өз кезегінде пайда көлемін арттырып, кәсіпорынның қызметін бақылап, басқарып отыруға мүмкіндік береді.

Сондықтан бұл кәсіпорын қызметінде өз қолданысын табады деп сенемін.

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

 

1. Кузнецов Ю.Н., Кузубов В.И. Математическое программираование. Москва, 1996.
2. Савицская Г.В. Анализ хозяйственных деятельности предприятий№ Минск-Москва, 1998
3. Писаренко П.И., Плахотнюк М.М. Себестоимость продукции и рентабельность производства Москва, 1988
4. Экономико-математического методы и модели в перспективном отраслевом планировании: Вопросы методологии и методики. /Редкол.: А.Г.Аганбегян и др. Новосибирск: Наука, 1982, 430 с. 
5. Қаржылық есеп: оқу құралы // Қ.К.Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева Н.А.Құдайбергенов, А.Ә.Жантаева. Алматы: Экономика, 2001
6. Дүйсендаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / оқу құралы. Алматы: Экономика, 2001 ж.
7. Базиям, Менахем, “ Использование Visual  FoxPro  6.0” , Издательство  “Вильямс”-1998г.
8. Корнеев, В.В. Годин “Информационное обеспечение управленческой деятельностью”, Издательство “Мастерство”, Москва-2001г.
9. Суслов Р.И. Математические модели и системы экономической информации для  регионального прогнозирования.,1988.
10. Фридман А.Л. Основы объектно-ориентированной разработки программных систем.- М.: Финансы и статистика, 2000. – 192 с.
11. Малик Г.С. Основы экономики и математические методы в планировании Москва, 1988, 278 с.
12. К.К.Әбуов Экономикалық-математикалық тәсілдер Алматы: Қайнар, 1992, 172 б.
13. Ә.Сапарбаев, Б.Нақысбеков Оптимизациялық есептердің модельдері Алматы: Республикалық баспа кабинеті, 1996, 218 б.
14. Замков О.О., Толстопятенко А.В., Черемных Ю.Н. Математические методы в экономике: Учебник МГУ им.М.В.Ломоносова: Издательство «ДИС», 1997, 368 с.
15. Экономико-математические методы в планировании и управлений материально-техническим снабжением Москва, 1996