Сақтандыру курсына кіріспе

  Сарапшы мамандардың пайыдауынша,  экономикалық қатынастардың жаңа  жүйесіне көшкенен кейін шығынды  өтеудің тиімді механизмдері  әрі табыс көзі ретінде сақтандыруға  деген объективті қызығушылықты  арттыруға тиісті болатын. Сондай-ақ, ірі өндірістерді жекешелендіру,  жекеменшіктің үлесін арттыру,  шағын және орта кәсіпкерлікті  дамыту тәрізді процестерде шапшаң  өзгеретін нарық қатынастырының  ағымдағы сақтандыру қызметінің  жаңа түрлерінің пайда болуына  ықпал жасау керек. Осыған байланысты  объективті қызығушылық та артып,  уақыт өтекеле сақтандыру қызметінің  жаңа түрлері де пайда болады. Ал сақтандыру саласында нарық  қатынастарының қалыптасуына елдегі  тұрақты саяси ахуал мен әлеуметтік-экономикалық  реформалар жағдай жасады. Сөйтіп  сақтандыру ісі елімізде жақсы  өрістеді.

  Республика бойынша 1994 жылы 22 сақтандыру  компаниясы құрылған болса, бұл  көрсеткіш 1997 жылы 58-ге жетті.  Енді республиканы айтпағанда, үстіміздегі  жылы тек Алматы қаласының  өзінде ғана сақтандыру компанияларының  жалпы мөлшері 70-тен артып отыр. Мұны үлкен жетістік демесек  болмайды. Дегенмен де біздегі  сақтандыру қызметінің барлық  түрлері бірдей ойдағыдай дамуда  емес. Мысалға, статистика деректеріне  сүйенсек, әзірге өмірді сақтандыру, азаматтардың меншігін (тұрғын үйді қоса) сақтандыру және зейнетақыны сақтандыру ісі өте төмен деңгейде. Себебі, сақтандырудың аталған түрлеріне деген сұраныстың артуы ең алдымен өндірістің өсуіне, халықтың тұрмыс жағдайының жақсаруына байланысты. Бүгінгі таңда бұл салалардың қандай күйде екендігі айтпасада белгілі.

  Жалпы, сақтандыру қызметі сатылады. Ол үшін өзін немесе әлдебір  мүлкін сақтандырылған адам құжат  ретінде сақтандыру полисін алады.  Қазіргі кезде осы сақтандыру  полистері көбіне автокөлік иелері  мен түрлі жүктерге беріледі.  Өйткені, бұлардан табыс мол  түседі. Бұл дұрыс, сақтандыру  нарығында бәсекелестіктің болуы  керек дегенімізбен де тек  пайдалары үшін  ғана жұмыс  істеп қоюға болмайды. Осы мәселеде  сақтандырудың барлық түрлері  бірдей қалыптасуы үшін, жергілікті  атқарушы органдар тарапынан  бақылау да керек тәрізді. Қалай  дегенмен де бәсеке өз алдына, тепе-теңдіктің болуы шарт. 

Дәріс бойынша қорытынды сұрақтар:

1. Сақтандырушылардың қаржылық жағдайын бағалау.
2. Сақтандыру резервтерін орналастыру тәртібі.
3. Активтер және қабылданған сақтандыру міндеттемелерінің нормативтік ара қатынасы.

 
 
 

Әдебиеттер.

1. Заңнамалық және нормативтік кесімдер.

1. «ҚР-ның сақтандыру туралы» заңы 02.07.92ж.
2. ҚР-сы Президентінің Жарлығы «Сақтандыру рыногын қалыптастыру мен дамыту бойынша ұйымды – құқықтық шаралар туралы» №1658, 16.04.94ж.
3. «ҚР-сы сақтандыру туралы» заңы 03.10.95ж.
4. «ҚР-сы Үкіметінің қаулысы 25.06.96ж. №791 «ҚР-ның сақтандыру рыногын 1996-1998жж дамытудың негізгі бағыттары».
5. Заң күші бар ҚР-сы Президентінің Жарлығы «Азаматтарды медициналық сақтандыру туралы» 15.06.95ж. №23293.
6. «ҚР-ның  сақтандыру қызметі туралы» Заңы 18.12.01ж.

 

2. Монографиялар, жинақтар және анықтамалықтар.

1. Воблый К.Г.Основы экономии страхования. – Москва, Анкил, 1993.

2. Журавлев Ю.М., Секерж И.Г. Страхование и перестрахование: теория и практика. –

Москва, 1993г.

3. Журавлев Ю.М., Страхование финансовой гарантии, - Москва, Анкил, 1993г.

4. Лер О.Э.  Страховой рынок Казахстана. –  Алматы, Каржы-Каражат, 1996г.

5. Манес А. Основы страхового дела,- Москва, Анкил,1992г.

6. Рябикина В.И., Аудит страховых компаний. Москва, Финстатинформ, 1995г.

7. Орналюк – Малицкая Л.А.. Страховые операции.- Москва. Финансы и статистика,1991г.

8. Орналюк – МалицкаяЛ.А. Платежеспособность страховой организации.- Москва, Анкил, 19947г.

3.Оқулықтар  мен оқу құралдары.

1. Страховое  дело. Под ред. проф. Рейтмана Л.И.- Москва, 1992г.

2. Страхование  от А до Я (книга для страхователей) Под ред. Корчевской Л.И. и Турбина К.Е.-И. Москва, Инфра - М, 1996г.

3. Страховой  портфель книга предпринимателя,  книга страховщика, книга страхового  менеджера – Рубин Ю.Б., Солдаткин  В.И.-Москва, 1998г.

4. Словарь страховых  терминов. Под ред. Коломина Е.В., Шахов В.В.- Москва, 1994г.

5. Страхование:  теория, практика, зарубежный опыт. Жуйриков К.К., Назарчук, Жуйриков Р.- Алматы, 2001г.

6. Жуйриков К.К. страхование в Казахстане – пути дальнейшего развития. – Алматы, 1994г.

7. Жуйриков К.К. Страхование в условиях перехода рынку.- Алматы, 1993г.

8. Жуйриков К.К. Бизнес и страхование. – Алматы, 1998г.

9. Общая теория  финансов – учебник под ред.  Профессора Дробозиной Л.А.- Москва: ЮНИТИ, 1995г.

10. Финансы - учебник  для экономических специальностей  под ред. Ильясова К.К., Мельникова  В.Д. – Алматы «Берен», 1993г.

11. Финансы - учебник  для экономических специальностей, второе переработанные издание,  под ред. Ильясова К.К., Мельникова  В.Д. – Алматы: Каржы-Каражат, 1997г.

12. Финансы. Автор  РоднионоваВ.М.- Москва, 1995г.

13. Шахов В.В введение в страхование.- Москва, Финансы и статистика, 1999г.

14. Экономика  и бизнес- учебник под ред. Камаева В, Д.-Москва, Издательство МГТУ им. Баумана, 1993г. 1. Страховое дело. Под ред. проф. Рейтмана Л.И.- Москва, 1992г.

2. Страхование  от А до Я (книга для страхователей) Под ред. Корчевской Л.И. и Турбина К.Е.-И. Москва, Инфра - М, 1996г.

3. Страховой  портфель книга предпринимателя,  книга страховщика, книга страхового  менеджера – Рубин Ю.Б., Солдаткин  В.И.-Москва, 1998г.

4. Словарь страховых  терминов. Под ред. Коломина Е.В., Шахов В.В.- Москва, 1994г.

5. Страхование:  теория, практика, зарубежный опыт. Жуйриков К.К., Назарчук, Жуйриков Р.- Алматы, 2001г.

6. Жуйриков К.К. страхование в Казахстане – пути дальнейшего развития. – Алматы, 1994г.

7. Жуйриков К.К. Страхование в условиях перехода рынку.- Алматы, 1993г.

8. Жуйриков К.К. Бизнес и страхование. – Алматы, 1998г.

9. Общая теория  финансов – учебник под ред.  Профессора Дробозиной Л.А.- Москва: ЮНИТИ, 1995г.

10. Финансы - учебник  для экономических специальностей  под ред. Ильясова К.К., Мельникова  В.Д. – Алматы «Берен», 1993г.

11. Финансы - учебник  для экономических специальностей, второе переработанные издание,  под ред. Ильясова К.К., Мельникова  В.Д. – Алматы: Каржы-Каражат, 1997г.

12. Финансы. Автор  РоднионоваВ.М.- Москва, 1995г.

13. Шахов В.В введение в страхование.- Москва, Финансы и статистика, 1999г.

14. Экономика  и бизнес- учебник под ред. Камаева В, Д.-Москва, Издательство МГТУ им. Баумана, 1993г.

15. Рябикина В.И., Аудит страховых компаний. – Москва, Финстатинформ, 1995г.

16. Гвозденко А.А. Финансово-экономические методы страхования.- Москва, Финансы и статистика, 1998г.

17. Балабанов  И.Т., Степанов В.Н. Занимательное  страхование.- Москва, Финансы и статистика, 1998г.

18. Страхование:  принципы и практика. Составитель  Дэвид Бланд. – Москва, Финансы и статистика, 1998г.  

    

1. «Экономика  и жизнь» журналы

2. «Каржы-Каражат – Финансы Казахстана» журналы

3. «финансы»  журналы

4. «Вопросы экономики»  журналы

5. «Бизнес и  право» журналы

6. «КазМБА Жаршысы – Вестник КазГАУ» журналы

                                                                                                                        

15. Рябикина В.И., Аудит страховых компаний. – Москва, Финстатинформ, 1995г.

16. Гвозденко А.А. Финансово-экономические методы страхования.- Москва, Финансы и статистика, 1998г.

17. Балабанов  И.Т., Степанов В.Н. Занимательное  страхование.- Москва, Финансы и статистика, 1998г.

18. Страхование:  принципы и практика. Составитель  Дэвид Бланд. – Москва, Финансы и статистика, 1998г.    

4. Мерзімді  басылымдар. 

1. «Экономика  и жизнь» журналы

2. «Каржы-Каражат – Финансы Казахстана» журналы

3. «финансы»  журналы

4. «Вопросы экономики»  журналы

5. «Бизнес и  право» журналы

6. «КазМБА Жаршысы – Вестник КазГАУ» журналы

7. ҚР-сы Қаржы  Министрлігінің ақпараттық бюллетені

8. «Панорама»  газеті

9. « Деловая  неделя» газеті

10. «Азия-Экономика  и жизнь» газеті