Клиенттер шоттарының көмекші есебі карточка ұстаушылардың шоттары бойынша барлық ақпаратты тіркейді. Аталған шоттар бухгалтерлік есеп талаптарына сәйкес бас бухгалтерлік кітапта және соған сәйкес банк балансында бейнеленетін жеке карточкалық шоттарға топтастырылады.

      Сауда нүктелері өткізетін операцияларға көмекші есебінде сауда нүктелерінің барлық жеке шоттардың жалпы сомасы бас бухгалтерлік кітаптағы сауда нүктесінің есеп айырысу шотымен сәйкестенуі тиіс.

      Қолмен  және авторландырудың автоматтандырылған режимінде карточкаларын қолданып, клиринг және карточкалық операциялар бойынша есеп айырысу бөлімінің қызметкері мыналарды орындайды:

      -  келісім жасаған клиенттерден  слиптерді қабылдайды және өңдейді;

      -  банктің үрдістік орталығының  деректер базасына файл хабарламаларды  енгізеді;

      -  банктің мөлшерлемесіне сәйкес сыйақыларды ұстай отырып клиенттің банктік шотына ақша сомасын қосады,

      -  банктің мөлшерлемесіне сәйкес  сыйақыны банк кірісіне қосады.

      Карточкалық операциялар сауда және қызмет көрсету  кәсіпорындары арқылы жүргізіледі.              
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

                                                    Қорытынды

      Курстық жұмысты  қорытындылай келе қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысуды ұйымдастыру мынадай талаптарға сәйкес келуі тиіс:

      Біріншіден, өнімді сатудың үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін бірқалыпты қаражат айналымына жағдай жасау;

      Екіншіден, белгіленген мерзімде төлемді жүзеге асыруға деген төлеушілердің  жауапкершілігі;

      Үшіншіден, қолма-қолсыз ақшалармен есеп айырысулардың  өз уақыттылығы, яғни уақытында есеп айырысуға тиісті.

      Төлемнің жедел түрде қамтамасыз етілуі, төлеушіде бірінші класстың өтімді қаражаттар сомасының болуын түсіндіреді. Бірінші классты өтімділік қаражаттарға: ұзақ мерзімді, орта мерзімді және қысқа мерзімді сипаттағы ақшалай қаражаттар, сол сияқты оларды ұйымдастырудың сондай формалары жатады.

      Төлемдердің жедел түрде қамтамасыз етілуінің  әр түрлі формалары болады (оның ішінде клиенттің немесе банктің есебінен қосқан қаражаттар түрінде).

      Төлемдердің алдағы уақыттарда қамтамасыз етілуі төлемді кепілдендіреді, шаруашылықтағы төлем тәртібін, сонымен қатар есеп айырысуға қатысушылардың барлығының төлем қабілеті мен несиелік қабілеттігін нығайта түседі.

      Қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысуға байланысты барлық аталған қағидалар бір-бірімен  өзара тығыз байланысты. Сондықтан  да, бұл қағиданың біреуінің бұзылуы басқаларының бұзылуына жол береді.

      Демеқ қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысу қағидалары — бұл қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысулар жүйесініц конструктивтік қасиетін немесе қолма-қолсыз ақшамен есеп айырысуда ақшалардың төлем түралы ретінде қызмет етуін білдіреді. 

Пайдаланған әдебиеттер тізімі

1. Кушенова  Баян Анпюреевна “Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары” Алматы экономика 2000ж
2. Мақыш Серiк Биханұлы “Ақша айналым және несие ” Алматы 2004 ж
3. Қ.Қ.Илиясов, С.Құлпыбаев “Қаржы” Алматы 2005
4. Ғ.С.Сейiтқасымов “Ақша, несие, банктер” Алматы экономика 2001ж
5. Мақыш Серiк Биханұлы “Коммерциялық банктер операциясы” Алматы 2004 Марлет Баспасы
6. Актуальные вопросы коммерческого законодательства в РК и практика его применения. Материалы семинаров. Том 1. Алматы: “Эдилет Пресс”,1996.-310с.;
7. Банки и банковские операции./ Под ред. Е.Ф.Жукова. М: “Банки и биржи”, 1998 г.-471с.;
8. Банковское дело: Учебник. 2-изд./Под ред. В.И.Колесникова, Л.П.Кроливецкой.-М.: Финансы и статистика ,1996.
9. Банковское дело. Под. ред. О.И.Лаврушина. Москва,1998
10. Банковское дело. Г.С.Сейкасымова. Алматы/қаржы – қаражат., 1998.
11. Банковское право РК. Учебник. Давыдова Л., Райманов Д.  Алматы “Жетi Жарғы”, 2000.
12. Қ.К.Күлiмжанов, З.М.Әжiбаев, Н.А.Құдайбергенов, А.Ә.Жошпаева “Қаржылық есеп” Алматы экономика 2001ж
13. Ғ.С.Сейiтқасымов “Бухгалтерский учет и отчетность в банках” Алматы 2000ж
14. Р.Қ Қалғұлова “Банктегi бухгалтерлiк есеп және есеп  берулер” Алматы 2000 ж