Дарынды балалармен жұмыс

Ғылыми жұмыстарды орындауға берілетін әдістемелік нұсқаулар

 

Жұмысты жазу, қорғау

        Жұмыстың жалпы көлемі компьютерде басылған 25-30 бет  болуы қажет.

    Кіріспеде    жұмысына өзек тақырып болып отырған туындының әдебиеттегі орны, авторының шығармашылығы жайлы қысқаша шолу жасала келе мәселенің (тақырыптың) маңыздылығы, оны қалай қарастыратыны, яғни оқушының алдына қойылған мақсат - міндеттері анықталады.

Негізгі тарауда, кіріспеде тұжырымдалған мақсат - міндетке сәйкес зерттеліп отырған мәселедегі негізгі пікір - тұжырымдар алынып, әдеби -сын, зерттеу еңбектерге сілтемелер жасалады.

Қорытындыда жұмыстың өн бойында талдау барысында айтылған ойлар, пікірлер жинақталып беріледі.

Ғылыми  жұмысының соңында міндетті түрде сілтеме жасалу ретімен пайдаланылған әдебиет тізімі беріледі.

Ана  тілінде  жазылған  жұмыс  болса   орыс  және  ағылшын  тіліндегі  қысқаша аннотациялық   түсініктемесі  жазылған парақ  міндетті  деп  танылып  жүр.

 

Ғылыми зерттеу жұмысының кезеңдері

 

 

• Ұсынған тақырыптарды өз кызығушылығына қарай таңдау
• Таңдаған тақырыбын секция жұмысында талдау немесе жетекшісінен кеңес алу
• Жетекші ұсынған әдебиеттерге талдау жасау
• Танысқан материалдар мен тақырыпқа сәйкес жоспар жасау
• Теориялық материалдар негізінде зерттеу жұмысын бастау
• Жұмысты рәсімдеу және секцияның қорытынды конференцясында (7-10 мин) баяндама жасау.

Конференцияға ұсынылатын жұмыстарға қойылатын талаптар 

 

• Материалды баяндаудың нақтылығы мен түсініктілігі;

 

• Жұмыстың мазмұнға сәйкестігі;

 

• Жұмыстың өзектілігі мен практикалық маңызы;

 

• Автордың тақырып бойынша ізденіс шеберлігі;

 

• Өзіндік көзқарасы мен проблема бойынша қорытындысы;

 

• Тақырып бойынша арнайы терминдер мен әдебиеттерді колдана білуі;

 

• Ғылыми жұмысты рәсімдеуі.

Конференцияға  ұсынылатын жұмыстарға қойылатын  талаптар 

 

 

• Ұсынылған ғылыми - зерттеу жұмысы  төмендегіше көрінуі тиіс:

1. Жұмыс мәтіні компьютерде терілуі тиіс. Сондай-ақ:

• титул беті;
• мазмұны;
• аннотациясының болуы;
• кіріспе;
• зерттеу бөлігі;
• қорытынды, өдебиеттер тізімі болуы қажет.

 

2. Титул бетінде зерттеу жұмысы орындалған мекеменің толық 
атауы:

• автордың және жетекшінің аты-жөні; қаласы, жылы көрсетіледі.

 

3. Аннотацияда жұмыстың қыскаша мазмұны берілуі керек:

• зерттеу мақсаты;
• болжамы;
• зерттеу кезеңдері;
• эксперимент әдістемесі;
• зерттеу жаңалығы;
• жұмыс нәтижесі мен қорытынды;

Конференцияға ұсынылатын жұмыстарға қойылатын талаптар 

 

• Кіріспе 1 бет, жүмыстың негізгі бөлігі 15 бет, қорытынды 1-2 
  бет көлемінде болуы тиіс.
• Қолданылған әдебиеттер жұмыс соңында төмендегідей  жүргізіледі:
• автордың аты-жөні;
• мақаласының немесе журналының аты;
• журналдың немесе кітаптың атауы;
• басылып шыққан баспасы;
• шыққан жылы, беті, нөмірі.
• әрбір жұмыс жетекшінің орындалған жұмыстың өзектілігі мен 
  құндылығы жөнінде, сондай-ақ кемшіліктері ескертілген пікірімен 
  бірге жүруі тиіс.
• Баяндамаға демонстрацияланған материал дайындауға болады. 
  Көрнекіліктің көлемі оқушының жасына, бойына сәйкес
• дайындалуы тиіс.

Жұмысты рәсімдеуге қойылатын талаптар

 

• 1. Ұсынылған ғылыми - зерттеу жұмысы  төмендегідей көрінуі тиіс:

Жұмыс мәтіні компьютерде терілуі тиіс. Сондай-ақ:

• титул беті; мазмұны;
• аннотациясының болуы;
• кіріспесі;
• зерттеу бөлігі;
• қорытынды, әдебиеттер тізімі болуы қажет.
• 2. Титул бетінде зерттеу жүмысы орындалған мекеменің толық атауы;
• автордың және жетекшінің аты – жөні; қаласы, жылы көрсетіледі.
• 3. Аннотацияда жұмыстың қыскаша мазмұны берілуі керек:
• зерттеу мақсаты;
• болжамы;
• зерттеу кезеңдері;
• эксперимент әдістемесі;
• зерттеу жаңалығы;
• жұмыс нәтижесі мен қорытындысы;
• нәтижесі қолданылатын мекемелер;
• Кіріспеде (2 беттен аспау керек) тақырыптың өзектілігі, мақсаты, 
  міндеттері қысқаша баяндалады.
• Жұмыстың зерттеу бөлігі (15 беттен артық емес) жеке тараулардан 
  түруы мүмкін. Олар:
• тақырып бойынша белгілі зерттеу нэшжелеріне шолу;
• белгіленген міндеттерді шешу әдістсріне сипаттама;
• жұмыс нәтижесі мен оларды талдау;
• Көрнекілік материалдары (сызбалар, графикалар, фотосуреттер, 
  суреттер, т.б.)
• Әдебиеттерге сілтемелер нөмірленіп, жақшаға алынуы тиіс.
• Кіріспе 1 бет, жүмыстың негізгі бөлігі 15 бет, қорытынды 1-2 
  бет көлемінде болуы тиіс.

 

Ғылыми жұмыстың тақырыбы:

 

Мақал-мәтелдердің антонимдік қолданысы

Тақырыптың өзектілігі:

 

• “Кең болсаң, кем болмайсың”.
• “Бидайдың кеудесін көтергені – дақылы жоқтығы,

“Жігіттің кеудесін көтергені – ақылы жоқтығы”.

• “Аш құлақтан, тыныш құлақ”.
• “Кісідегінің кілті аспанда”.

Ғылыми жұмыстың мақсаты мен міндеттері:

 

Мақсаты: Тіліміздегі мақал – мәтелдердің ерекшелігін ашу;

Міндеттері:

• Мақал – мәтелдердің зерттелуіне шолу;
• Жасалу жолдарын анықтау;
• Қолданысын қарастыру;

Көне түркі, ежелгі дәуір әдебиетіндегі мақал – мәтелдердің сипаты:

 

• Қазақ тілінде: “Су көрмей етік шешпе”
• Алтай, телеуіт тілдерінде: “су көрбөічі езук чечпе”.
• Қазіргі түркі тілінде: “сувин құрмай, этик чечма”.
• “Қалауын тапса қар жанады,

Қалауын таппаса май да жанбас”.

Мақал – мәтелдердің  шығу тарихы:

 

• «Жинақтылық  сарандыққа жатпайды».
• “Ауырғаннан аяған күштірек”.
• “Еңбек етсең ерінбей,

Тояды қарнын тіленбей”.

4. «Жақсы болсаң, жарықты кім көрмейді»

5. “Егер ісім өнсін десең, ретін тап”.

 

Мақал – мәтелдегі антонимдік қолданыстар:

 

Сын есімге тән антонимдердің түрлері:

а) түбір күйінде: қалың – жұқа, оң – теріс, арық – семіз.

в) туынды түбірдегі антонимдер:

ашық – жасырын, екпінді – жалқау, тілазар – елгезек.

 

Сындық мағыналы туынды антонимдер:

 

“Балалы үй базар, баласыз үй мазар”.

“Кеңесті жерде кемдік жоқ,

Кеңессіз жерде теңдік жоқ”.

Мақал – мәтел

 

Халықтың 

ұрпағына

өсиеті

 

Халық

даналығының

айнасы

 

Асыл сөз

қазынасы;

Өмір сүру 

ережесі

Салыстыру

 

Екі 

бөлімді

 

Аяқталған

сөйлем

 

Ой 

тиянақты

 

Мақал

Мәтел

 

• “Әлін білмеген әлек”.
• “Көппен көрген ұлы той”.

Диуани лұғат-ат түріктегі  өлең-жырлар

 

 Табиғат туралы өлең-жырлар

 

 Аңшылық жайындағы өлеңдер

 

Ерлікті мадақтау туралы  жырлар

 

Жоқтау өлеңдер

 

Дидактикалық сарындағы  өлеңдер

 

 

Тақырып №5  Көрнекілік 1

 

 

 

 

 

Тақырып №6 Көрнекілік 1

 

 

 

“Құтты білік” дастанының  нұсқасы

 

Кайр нұсқасы

Кайрдағы кітапханадан 1869 жылы неміс ғалымы Б.Морис тапқан.

 

Наманган нұсқасы.

Валитова А. 1913 жылы Өзбекстанның Наманган шаһарынан тапқан

 

Вена нұсқасы

(Герат нұсқасы)

Қолжазба 1439 жылы Герат  Шаһарында көшірілген.

«Құтты білік» дастанының  негізгі идеялық принцптері

 

 Мемлекетті басқаратын әділ заңның болуы (Күнтуды патша)

 

 Бақ-дәулет , елге кұт қонсын деген тілек.(Айтолды уәзір)

 

Ақыл-парасат. (Уәзірдің баласы  Өгдүлміш)

 

Қанағат-Ынсап (Уәзірдің туысы  дәруіш Одғұрмыш)

 

Тақырып №6 Көрнекілік 2

 

 

 

 

 

Диуани лұғат-ат түріктегі  көтерілген басты мәселелер

 

 Ел басқарған әкімдер бейнесі

 

 Оқу білім туралы

 

Тәлім -тәрбие әдептілік  туралы

 

Қанағат-ынсап туралы

 

Жастық шақ пен кәрілік туралы

 

 

Тақырып № 5 Көрнекілік 2

 

        «Ақиқат сыйы» дастанының  компазициялық құрылысы

 

Білімнің пайдасымен надандықтың  зияны туралы