Оқушыларға экологиялық білім мен тәрбие беру

Қазіргі  және  келешек  ұрпақ  үшін  жерді,  оның  байлығын,  су  қорын,  өсімдітер мен  жануарлар  дүниесін  қорғау,  және  су  тазалығын  сақтау,  табиғат  байлығын  ұдайы  өндіруді,  оны  тиімді  пайдалануыды  қамтамасыз  ету  қоршаған  ортаны  жақсарту  жөнінде  егеменді  Қазақстан  мемлекеті  қажетті  шараларды  қолдануда.  Бұған  соңғы  жылдары  шыққан  бірнеше  қаулы – қаралардың  өзі-ақ дәлел  бола  алады.  Жаңа  аймақтарда  экономикалық  игеру  жағдайында  табиғи  ортаны  қорғаудың  бір  түрі  мемлекеттік  қорықтарда  жасау.  Осындай  ауыр  жағдайдан  құтылу  үшін  табиғатты  қорғаудағы  бүкіл дүние  жүзілік  бірлестікті күшейту,  халықаралық ынтымақтастықтың  негізінде экологиялық қауіпсіздіктің  тұжырымдамасын  жасау және  іске  асыру қажет болады.

Сонымен  экологиялық  тәрбие  және  білім  беру  мәселелерінің  мазмұнын  химия,  физика,  биология,  география  сабақтарында  халықаралық,  мемлекеттік,  өлкетану  деңгейінде   ашып,  тұрғын  жерді  қорғау,  күту  ұтымды  пайдаланудың   төл  ісі.  Мұндай  принцип өмір  байланысынт  күшейтеді,  адамның  өзі  мекендеген  ортасымен  өзара  әрекеттесуіне  әсер  етеді. 

Қорытынды

Экологиялық білім  мен тәрбие табиғат ресурстарын  тиімді пайдалану және қоршаған ортаны қорғауда белсенді әрекет жасай алатын жеке тұлғаның экологиялық сенімін  қалыптастырып, белсенділігін көтереді. Сондықтан экологиялық білім  беру оқушылардың табиғатқа жаңаша көзқарасын қалыптастырудың негізі болса, әр түрлі формаларда жүргізілетін экологиялық тәрбие жеке тұлғаның сезімдік әлеміне бағытталады, адамгершілік, жауапкершілік қасиеттерін өсіреді.

 Қоршаған  ортаны қорғау (ауа, су, топырақ  және т.б.) қоғам мен табиғаттың өзара әрекеттес үрдістерін де кешенді тұрғыдан қарауды талап етеді. Өйткені, экологиялық мәселелерді адам мен қоғам үшін пайдалы, тиімді шешуге тырысатын маманның жеке тұлғасының адамгершілік дүниетанымын  қалыптастырады. Қоршаған ортаны сауықтырудың объективті қажеттілігін терең түсінуге мүмкіндік береді. Солай екен, негізгі салалар бойынша қажетті кәсіби мамандық беру барысында экологиялық білім мен тәрбиенің де мәні зор.

Экологиялық білім  берудің біртұтас жүйесін қалыптастыру Қазақстанда білім берудің жаңа жүйелері мен  әлемдік стандартқа сай мемлекеттік оқу жоспарын жасауды, қаржыландыруды, экологиялық  білім беретін ұстаздарға қамқорлық  көрсетуді, мектепте экологиялық білім мен тәрбие беруді көздейді.

Оқушылардың қоршаған ортаға деген жауапкершілігін қалыптастыруда табиғи ортадағы әсемдікті, үйлесімділікті тани білу шарт. Педагог И.Д.Зверев (1983ж) тәрбиеленушіге педагогикалық әсердің  бірінші кезеңі ретінде ең алдымен  оқушының табиғат сұлулығын түйсінуі, осы сұлулықты сақтау үшін адамгершілік, азаматтық борышты ұғынуын қамтамасыз ету керектігіне көңіл аударады. Сондықтан да экологиялық күйзелістердің болуы не болмауы антропогендік факторға, жастардың экологиялық мәдениетіне, сауаттылығына, экологиялық білімінің жоғары деңгейде болуына байланысты. 

Білім беру жүйелері үнемі дамып, жаңарып отыратын үрдіс. Қазіргі ғылым, техника, мәдениет дамуына  сай келетін техникалық құралдар, компьютерлер, электрондық оқулықтар, бағдарламалар қажет.

Мектептерде игеретін кәсіби мамандықтарды экологиялық  сауаттылықпен, біліктілікпен ұштастырып, экологиялық білім беруді жетілдіре  түссе қошаған ортаны қорғаудың  тиімді жолдарын ашары сөзсіз.

Оқушылардың сапалы экологиялық білім алуы үшін оқу  – тәжірибелік жұмыстарын өндірістік орындарды және ғылыми зерттеу мекемелерінде өткізсе, тіпті құба – құп.

Экологиялық білім  деңгейін көтеруде радио – теледидардан берілетін хабарлардың, дәрістердің, Интернеттен алынатын экологиялық  деректердің оқушылардың экологиялық санасын қалыптастыруда рөлі айрықша. Сондай – ақ,  олардың экологиялық мәдениетін қалайтын қызықты үйірмелер, семинар, баспасөз конференциялары, дөңгелек үстел, халықаралық байланыстар, кештер экологиялық тәрбиенің қайнар көзі болып табылады.

Пайдаланылған әдебиеттер 

1. Ақпараттық-компьютерлік технологиялар негізінде экологиялық білім берудің педагогикалық негіздері. Әль-Фараби ат. ҚҰУ, Хабаршы журналы, педагогикалық ғылымдар сериясы, №3 (22), Алматы, 2007. 112-114 б.(К.М.Беркімбаев, Ж.Ахметовамен бірлестікте).
2. Экологиялық білім беруде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану. // Білім-Образования. 2007. №4, 101-103 б.(К.М.Беркимбаевпен бірлестікте)
3. Ақпараттық-компьютерлік технологиялар негізінде экологиялық білім берудің педагогикалық негіздері. // Хабаршы. 2007. №3 (22). 112-114 бет.(Беркінбаев К.М., Ахметова Ж.)
4. Оқушыларға экологиялық білім берудегі инновациялық мәселелер.                  // Менеджмент в образованиях. Алматы, 2007. 
5. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. Астана.1988ж.
6. .«Мектеп» ғылыми-әдістемелік, педагогикалық журнал, Шымкент, 2004 ж.
7. Высшая школа Казахстана журнал №1. Алматы 2002 год.
8. Высшая школа Казахстана журнал №3. Алматы 2001 год.
9. Вестник «Экологическая версия». Алматы 2000 год.
10. История Казахстана очерк. Алматы 1993 год.
11. Координационный центр по изменению климата, из сети INTERNET.
12. 1. Ғ. Сағымбаев «Экология негіздері»   А., 1995 ж.
13. Атмосфера, ғалам ластануы және зардаптары. «География және табиғат» 2005 ж. №2
14. Экология курсының бағдарламасы  «География және табиғат»   2005 №3
15. Экология мәдениетінің өркендеуі  «Атамекен»  2000ж. 26 шілде
16. Дүние жүзінің мұхиттарының ластануы.  «География және табиғат»  2005 ж. №4