Қол жеткізген жетістіктері үшін «ҚазГерМұнай» БК. ЖШС«Үздік әлеуметтік жауапкершілікті кәсіпорын» номинациясы бойынша «Парыз 2010» Республикалық байқауының лауреаты атанды.

«Қазгермунай» БК» ЖШС қызметінің негізгі көрсеткіштері (100%)¹

Қаржылық көрсеткіштер

    Қаржылық ақпарат

Қаржылық-экономикалық қызметтің қаржы жағдайы мен  нәтижелерін талдау

Операциялық қызмет қорытындысы

      АҚШ долларындағы сомалар кірістер мен  шығыстар туралы топтастырылған есептер  және ақша құралдарының қозғалысы туралы топтастырылған есептер мен кезең соңындағы топтастырылған баланстардың бағамы бойынша оқырмандарға ыңғайлы болуы үшін тиісті кезеңдегі орташа айырбас бағамы бойынша ауыстырылды. «Бизнес жүргізудің шарттары және болжам» тарауын қараңыз.

«ҚазГерМұнай» БК. ЖШС

Төменде «ҚазГерМұнай» БК. ЖШС негізгі қаржылық және операциялық көрсеткіштері берілген:

«Қазгермұнай» БК» ЖШС өндіру көлеміндегі Компанияның үлесі (50%) 2010 жылы 1 551 мың тоннаны құрады. Қарастырылып отырған кезеңдегі күрделі шығыстар 74,1 млн. АҚШ долларынан тұрады. Бірлескен кәсіпорынға қатысудан түскен 22,6 млрд. теңге көлеміндегі кіріс Компанияның 2010 жылғы топтастырылған қаржылық есебіне енгізілді, бұл 2009 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда, 25 млрд. теңгеге артық. 2010 жылы «Қазгермұнай» БК» ЖШС-нен дивиденд ретінде 47,8 млрд. теңге алды. 
 
 
 
 

    Қорынтынды

    Бүгінгі таңда еліміздің экономикасына  шетел инвестициясын тарту мәселесі өткір түрде етек алуда. Сондықтанда, экономиканы дамыту жолының маңызды баспасы болып бірлескен кәсіпорын құру табылады.

    Соңғы он жылдықта, еліміздегі бірлескен  кәсіпорын санының өсімі байқалуда, бірақ орташа алғанда олардың  бір бөлігі ғана нақты жұмыс жасауда  және олардың басым көпшілігі  мұнай – газ және металлургия өндірісінде ұйымдасқан. Ал экономикамыздың басқа салалары инвестицияланбай қалып отыр. Мұндай олқылықтардың себебі неде?

    Қазақстан Республикасы аймағында бірлескен  кәсіпорын құру тәжірибесі, бірлескен  жобаларды жүзеге асыруда, қатысушылардың қанағаттанбау дәрежесінің өсуін көрсетіп отыр. Мысалы: шетелдік серіктес жиі өз инвестициясын жоспарлаған көлемде жүзеге асыра алмауда, өйткені Қазакстаннан өндірілген ресурстарды экспортқа шығару мүмкіндігінің анықталуы төмен. Экспорттық талаптардың жақсармауы жүзеге аспайынша, шетел серіктесі өзінің инвестициялық бағдарламаларымен қызмет атқарады.

    Екінші  жағынан, шетел серіктесі алғашқы  кезде бірлескен кәсіпорынды  құру туралы шартқа қол қоюда біраз  бұзушылықтарға жол берді, атап айтқанда шетел серіктесі өздеріне ең жоғарғы құқық пен ең төмен міндетті қалыптастырды. Әрине, бұл біздерге өте тиімсіз болды.

    Қазақстандық  тараптың жіберген үлкен қателігі, құрылған бірлескен кәсіпорынның қызметіне  қажетті бақылау жасамауымен  байланысты. Бірлескен кәсіпорын  қызметіне экономикалық бақылауды қамтамасыз етудің басты мәселесі болып бухгалтерлік есеп табылады. Бұл жерден негізгі есептеуді шетел серіктесі жүргізеді де, ал Қазақстан жағының жұмысшыларының нарықтық экономикадағы негізгі есептеу білімдерінің әлсіздігінен, қаржы қозғалысына бақылау жасай алмайтынын көре аламыз.

    Сонымен, бірлескен кәсіпорын дегеніміз  Қазақстанда тіркелген және тұтасымен  Қазақстан заңына бағынатын, отандық  және шетелдік капиталмен құрылып қызмет атқаратын, заңды тұлғаның белгілеріне  негізделген шаруашылық бірлестік.

    Осы жазылған жұмысты қортындылай келе, төмендегідей тұжырымдар жасаймын:

1. Қазақстан Республикасында шетел инвестициясын өндіруші салаға тарту тенденциясы сақталып, олардың арнасы экономиканың кейбір салаларының инвестицияланбай қалуға байланысты толығу кезеңінде. Сонықтанда, менің ойымша Қазақстан Республикасының инвестициялық заңнамасын кемелдендіріп, инвестицияланбай отырған экономиканың саласында бірлескен кәсіпорынды ұйымдастыруға ынталандырушы күш қажет. Тіпті, осы салалармен айналысатын бірлескен кәсіпорындарға салықтық жеңілдіктер беретін уақытша ережелер шығаруға болады.
2. Республикамыздың инвестициялық қызметіндегі өңдеу саласына әлемдік монополиялық компаниялардың қатысуын шектеуі керек. Оларды таңдау халықаралық нарықтағы пайыздық критерийға байланысты болуы керек. Әйтпесе, Қазақстан Республикасы өзінің ресурстар нарығына бақылау жасауды тоқтатады.
3. Ұлттық заңнамамен қатар, халықаралық құжаттар мен серіктестерің мемлекетіндегі заң актілерін де жоғарғы дәрежеде саралайтын, сонымен бірге мәселенің экономикалық жағында талдай алатын мамандандырылған кадрларды дайындау қажет. Бұл болашақта шетел серіктестерімен бірлескен кәсіпорын құру туралы шарттар дайындауда қомақты артықшылық болар еді.
4. Қазақстан Республикасының тәуелсіздігінің алғашқы жылдарына қарағанда, қазір шетел инвестициясы аймағын реттейтін республикамыздың заңнама актілерінің деңгейі жақсаруда. Әйткенмен, заң актілерінің осы жұмыста көрсетіп кеткендей бір-бірімен сайкессіздігі қиындықтар тудырып, ынтымақтастық мүдделілігін төмендетуде. Сондықтан да бірлескен кәсіпорын мүддесін көздейтін құқықтық нормаларды сәйкестендіру керек.
5. Қазақстанда бірлескен кәсіпорын ретінде тек шетел мемлекеті қатысатын кәсіпорынды ғана айтады, ал халықаралық тәжірибедегідей  шыққан тегіне тәуелсіз кәсіпорындардың бірлескен қызметтестігі ретінде қарастырсақ, еліміздегі кәсіпорындардың экономикадағы ролі кеңейіп және дамуы ілгерленіп, халықаралық экономикалық аренаға шығуының бір жолы болатынына сенімім мол.

    Бірлескен кәсіпорынды құру мақсаты мемлекет үшін мемлекеттік бюджетке түсетін төлемдермен және Қазақстандық қатысушыларға табыс түріндегі пайдамен қатар, Қазақстандық кәсіпорындардың жалпы өндірістік деңгейін көтеретін жаңа технология, “ноу-хау” алуды да баса айта кеткен жөн.                                                                                 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

    Қолданылған әдебиеттер тізімі 

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, Алматы: “Баспа” ЖШС, 1998 ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (жалпы бөлім), Алматы,1999 ж.
3. Қазақстан Республикасының 27.12. 1994 ж. “шетел инвестициясы туралы” заңы
4. Қазақстан Республикасының Президентінің 02.05. 1995 ж. “Шаруашылық серіктестіктер туралы” жарлығы; 
5. Қазақстан Республикасының 10.07.1998 ж. “ Акционерлік қоғамдар туралы” заңы;
6. Қазақстан Республикасының 17.04.1995 ж. заң күші бар “ Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы” жарлығы;
7. 03.07.1992 ж. “ҚР аумағында қызметтерін жүзеге асыру үшін шетел заңды және жеке тұлғаларына, халықаралық бірлестіктер мен ұйымдарға, бірлескен кәсіпорындарға пайдалануға жер ұсыну тәртібі туралы” ереже
8. Асосков А., Егоров А. Предпринимательская деятельность с участием иностранных лиц. М. // Право и Экономика- 1998-8 // 4-14 б.
9. Богуславский М. М. Международная частная права. М. // Юрист, 1999
10. Буткеевич В., Филипенко А., Кисиль В. СП: создание и деятельность. Киев//Лыбидь,1990
11. Вознесенская Н., СП как форма международного экономического сотрудничества. М. // Наука,1989
12. Жайылған А. Практика создания СП в США . Алматы// Внешнеэкономическая деятельность в Казахстане. 1999/7 стр. 14-16.
13. Кешубаев Г. Белоусов В. От СП в Казахстане ждут большей эффективности. Алматы//Нефть и капитал. 1995/5 стр.47-50.
14. Лашын А. Правовое положение СП в Казахстане. Алматы.//Внешнеэкономическая деятельность в Казахстане-1996/21 стр. 4-5.
15. Лобков А. СП создание и организация деятельности. Алматы//ВЭД в Казахстане-1996/7 стр. 10-11.
16. Оспанов М. Т, Мухамбеков Т. И. Иностранный климат и инвестиции: вапросы теории, практики привлечения и использования. Алматы. Факсинфром, 1997.
17. Сагандикова С. Иностранные инвестиции в Казахстане. Анализ и прогноз. Инвестиционных процессов в экономике. Алматы/Ғалым, 1994.
18. Смагулова Ш. А. Проблемы при создании СП в РК. Алматы. КАЗГУ/ ИРК, 1995 стр. 156-159.
19. Фридман Ц. А. Иностранный капитал в дореволюционном Казахстане. Алма-ата. “Казгосиздат”, 1960
20. Шебанова Н. А. Проблемы законадательства по МЧП в странах Лат. Америки. Москва “Бек”, 1988.