Ақша ағымдарын жоспарлау "КазМұнайГаз" АҚ мысалында

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ.........................................................................................................3-4

І   АҚША АҒЫМДАРЫН ЖОСПАРЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Акша ағымдары туралы жалпы түсінік, мәні және мазмұны..............5-7

1.2 Ақша ағымдарының экономикадағы рөлі............................................7-9

ІІ АҚША АҒЫМДАРЫН «ҚАЗМҰНАЙГАЗ» КОМПАНИЯСЫ МЫСАЛЫНДА ЖОСПАРЛАУ

2.1. «ҚазМұнайГаз» компаниясының қаржылық жағдайы................10-13

2.2.«ҚазМұнайГаз» компаниясының ақша ағымдарының жоспарлануы............................................................................................13-14

ІІІ АҚША  АҒЫМДАРЫН ЖОСПАРЛАУДЫҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ ЖӘНЕ ОНЫ ІСКЕ АСЫРУ

3.1 Ақша ағымдарын жоспарлаудағы негізгі мәселелер........................15-18

3.2 Компаниядағы  ақша ағымдарының  қазіргі жағдайындағы басқару жолдарын жетілдіру.........................................................................................18-22

ҚОРЫТЫНДЫ................................................................................................23

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ....................................................24

ҚОСЫМШАЛАР.............................................................................25-26

КІРІСПЕ

Ақша  ағымы – қаржылық   жыл  ішінде кәсіпорын табатын  және төлейтін  ақшалай  қаражаттар  сомаларының  арасындағы  айырмасы  болып табылады.

Ақшалай  ағымның  бағалануы  көрінісі  ең  қолайлы  және  тиімді  анализдік  инвестициялық  проектте  жүреді.  Көптеген  ақшалай  ағымдары  2  элементтен  тұрады:  қажетті  инвестиция,  ақша  ағымдарының  шыққан  шығындармен  байланысты.  Алдыңғы  болжанған  болжаммен  бағаның  көбінесе  басқа  мамандықпен  сонымен  қатар  маркетингпен  бухгалтерлер,  кәсіпкерлермен,  шығарушылар.  Ең  басты  қаржылық  процесте  көрсетіледі:

Ақшалай  ағымдар  және  бухгалтерлік  есеп.  Басқадай  қате  көздерге   байланысты  бұл  бухгалтерлік  есепті  әр  түрлі  біріктірулер  және  кірістер,  ал  олар  көбінесе  бір  келісімде   болмайды,  қорытындыға  келу  үшін  ақша   ағымы  қажет.

Кіріс  кірген  кезде  шығынды  санамайды  капиталдың  кіріс  арқылы  олардың  ақшалай  қосылғандығын  керісінше  амортизациялық  санау  жүйесі  жүреді,  ақшалай  ағымға   тиіспейді Осы   айтылғандар  курстық  жұмыстың  өзектілігін  көрсетеді.

Курстық жұмыстың мақсатына мыналар жатады:             

-  түсімдеріне  өнімдерді  өткізуден  алынған  түсім  тауарлы – материалдық  қорларды  жеткізуден  және  қызмет  көрсетуден  түскен  авнстар:  түрлі  сипатта  сыйақы  төленген  дивиденттер  мен  рояльтилердің  проценттері  басқа  да  және  өткізуден  тыс  табыстар  басқа  түсімдер.

-жұмсалуына  жатады  өндірістік  шығындары;  тауарлы

-материалдық  қорларды  жеткізуге  жұмыстарды  орындауға  және  көрсетілген  қызметтерге   берілген   аванстар,  материалдармен  тауарлар  үшін  жеткізушілермен  мердігерлерге   төлемдер,  жалақы  бойынша  төлемдер  мен  басқа  да  төлемдер,  бюджетпен  әлеуметтік  сақтандыру  органдармен  бюджеттен  тыс  қорлармен  есеп  айырысу  проценттерді  төлеу  басқа  да  төлемдер.

-ақша ағымдарының қозғалысын кәсіпорын барысында түсіндіріп, практикалық анализ жүргізу

Курстық жұмыстың міндеттері:

-   Ақша ағымдарын талдауды практикалық тұрғыдан түсіндіру

-   Кәсіпорындардың ақша ағымын құра білу

-   Компаниялардың болашақ ақшалай қаражаттарын қозғалысын

оңтайландыру

Аталған міндеттер мен мақсаттарды ашып көрсету үшін «ҚазМұнайГаз» компаниясының 2009-2011 жылдардағы бух.баланысына талдау жүргізіліп отыр. Талдау Қазақстан Республикасы аумағында нақты уақытта жұмыс жасап тұрған ірі кәсіпорын мысалында жүргізілді. Практикалық талдау барысында аталған кәсіпорынның құжаттары пайдаланылды.

              Курстық жұмыс кіріспеден, 3 тараудан, қорытынды  бөлім және қосымшалардан тұрады. тұрады. Бірінші тарауда ақша ағымдарының қозғалысын теориялық тұрғыдан түсіндіріледі, екінші тарау практикалық жұмыстардан тұрады. Екінші тараудың бірінші бөлімінде аталған кәсіпорынның қаржылық жағдайын зерттеу болса, екінші бөлімі кәсіпорынның жыл ішінде жүргізген ақша ағымдарының қозғалысына талдау жасалады. Үшінші тарау осы курсытық жұмыстың зерттеу нысаны болып табылатын кәсіпорынның проблемаларымен және оны жетілдіру жолдарын қарастырады.

І Ақша ағымдарын жоспарлаудың теориялық негіздері

1.1   Ақша  ағымдары туралы жалпы түсінік, мәні және мазмұны

          Ақша  ағымы – қаржылық жыл ішінде кәсіпорынның табатын және  төлейтін ақшалай  қаражаттар  сомаларының  арасындағы  айырма  болып  табылады.

Ақшалай  ағымның  бағалану  көрінісі  ең  қолайлы  және  тиімді  анализдік  инвестициялық  проектте  жүреді.Көптеген  ақшалай  ағымдары  2  элементтен  тұрады: қажетті  инвестиция,  ақша  ағымдарының  шыққан  шығындармен  байланысты. Алдыңғы  болжанған  болжаммен  бағаның  көбінесе  басқа  мамандықпен  сонымен  қатар  маркетингпен  бухгалтерлер,  кәсіпкерлермен,  шығарушылар.  Ең  басты  қаржылық  процесте  көрсетіледі:

1.Координациялық  және  басқадай  мамандығы  бойынша;

2.Экономикалық  көріністермен  көрсетілген  көріністермен  дайындалған  дайындықпен;

3.Қарсыластық  тенденциялық  бағалау  формасы .

                                          Ақшалай  ағымдар  және  бухгалтерлік  есеп. Басқадай  қате  көздерге  байланысты  бұл  бухгалтерлік  есепті  әр  түрлі  біріктірулер  және  кірістер, ал  олар  көбінесе  бір  келісімде  болмайды,  қорытындыға  келу  үшін  ақша  ағымы  қажет.Мысалы:  бухгалтер  өзіндік  кірістерді,  олар  ақша  жүйесінде  жүреді,  олар  ақша  ағымдарына  байланысты  емес  жартылай  айналыстағы  ағымдар  кредит  арқылы  жасалады.  Кіріс  кірген  кезде  шығынды  санамайды  капиталдың  кіріс  арқылы  олардың  ақшалай  қосылғандығын  керісінше  амортизациялық  санау  жүйесі  жүреді,  ақшалай  ағымға  тиіспейді. 

Тікелей  әдісті  қолданған  жағдайдағы  операциялық  қызметтің  нәтижесінде  туындайтын  ақша  қаражатының  ағынына  жатады:

-түсімдеріне  өнімдерді  өткізуден  алынған  түсім  тауарлы

– материалдық  қорларды  жеткізуден  және  қызмет  көрсетуден  түскен  аванстар:  түрлі  сипатта  сыйақы  төленген  дивиденттер  мен  рояльтилердің  проценттері  басқа  да  және  өткізуден  тыс  табыстар    басқа  түсімдер.

-жұмсалуына  жатады  өндірістік  шығындары;  тауарлы

– материалдық  қорларды  жеткізуге,  жұмыстарды  орындауға  және  көрсетілген  қызметтерге  берілген  аванстар,  материалдар  мен  тауарлар  үшін  жеткізушілер  мен  мердігерлерге  төлемдер,  жалақы  бойынша  төлемдер  мен  басқа  да  төлемдер,  бюджетпен  әлеуметтік  сақтандыру  органдарымен  бюджеттен  тыс  қорлармен  есеп  айырысу  проценттерді  төлеу  басқа  да  төлемдер [1].

                                          Инвестициялық  қызмет  ұзақ  мерзімді  активтерді  сатып  алу  мен                     сату  өтелген  несиелерді  беру  мен  алу  болып  табылады.  Инвестициялық  қызметтердің  нәтижесінде  пайда  болған  ақша  қаражаттары  қозғалысының  мысалы:

                                          1.Ақша  қаражаттарының  түсуі:

        -негізгі  құралдары  басқада  ұзақ  мерзімді  активтерді  және                                                                                                                     материалды  емес  активтерді  сатудан  түскен  түсімдер;

         -қаржылық  инвестицияларды  өткізуден;

         -басқа  заңды  тұлғаларға  берілген  несиелерді  алу;

         -басқа  түсімдер;

2.Ақша  қаражаттарын  алу:

-күрделі  жұмсалымдар;

-негізгі  құралдарды  басқа  ұзақ  мерзімді  активтерді  және    материалды  емес  активтерді  сатып  алу;

-қаржылық  инвестицияларды  сатып  алу;

-басқа  заңды  тұлғаларға  несие  беру;

-басқа  да  төлемдер  болып  табылады.

Ақша  ағынымен  қатар  инвестициялық  жобаларды  қорланған  ақша             

ағымы  пайдаланылады  оны  сипаттайды:

         -қорланған  түсім;

         -қорланған  жұмсалу  және  қорланған  сальдо.

         Олар  есепті  кезеңінің  әр  қадамына  берілген  және  барлық  өткен  қадамдарда  сәйкес  ақша  ағымдарының  қосындысы  болып  табылады.Есепті  кезең  қадамдарға  уақыттың  бөліктеріне  бөлінеді.  Сол  уақыт  ішінде  қаржы  көрсеткіштерді  бағалау  үшін  пайдаланылатын  деректер  жиналады.Ақша  ағымы  ақша  қаражатының  түсуі  мен  жұмсалуы.  Әр  қадамында  ақша  ағымының  мәні  сипатталынады:

-   тұсімнен  осы  қадамдағы  ақша  түсуінің   шамасымен;

-   жұмсалумен – осы  қадамдағы  төлемдерге  тең;

-   сальдо  түсім  мен  жұмсалу  арасындағы  айырма.

Ақша  ағымы  әдетте  кәсіпорынның  әр  түрлі  қызметтер  ақша  қаражатының  қозғалысынан  тұрады:

1.инвестициялық  қызметтен  ақша  ағымы;

2.операциялық  қызметтен  ақша  ағымы;

3.қаржы  қызметтен  ақша  ағымы.

Операциялық  қызметі – кәсіпорынның,  ұйымның  табыс  табу  жөніндегі  негізгі  қызметі  мен  инвестициялық  және  қаржы  қызметіне  қатысы  жоқ  өзге  де  қызмет.

Инвестициялық  қызметі – ұзақ  мерзімді  активтер  мен  қаржы  инвестицияларын  сатып  алу  және  сату.

Қаржы  қызметі – меншікті  капитал  мен  қарыз  қаражаттарының  мөлшері  мен  құрамындағы  өзгеріс  нәтижесі  болып  табылатын  кәсіпорын  қызметі.

                                          Ақша  ағымдарын  орындармен  орналастыру.  Қаржылық  анализ  ақшаның  уақытша  құнын  көрсетеді,  осыған  келе  арасындағы  жағдай. Бұлардың  арасындағы  ақша  ағымдарының  ай  сайын,  немесе  қозғалмалы  ағымды  көрсетеді [2].

   1 кесте Ақша  ағымдарының  активтермен  ауысуы       мың