Информатика негіздері

N, P, I, C жазбаларының мынадай мәндері  бар:

• Next – көмек экранының келесісіне өту;
• Previous – көмек экранының алдыңғысына өту;
• Index – Norton Commander анықтамалық ақпаратынң мазмұнын шығару;
• Cancel – көмек режимінен шығу (қызметі Esc пернесімен бірдей).
• ↑,↓ пернелерінің көмегімен керекті пунктті таңдап, Enter-ді басып, сол бойынша анықтама алу.

 

9-дәріс. Қолданбалы  программалық жабдықтау.

Ақпарататты өңдеу. Белгілі  офистік пакеттер.

MS Word текстік редакторы 

Операциялық жүйелерге  арналған қабықшалардың дамуындағы тағы бір жасалған ілгері қадамды 1986 жылы Місгоsoft фирмасының көп терезелі Windows графикалық қабықшасының шығуымен байланыстыруға болады. Өзінің жарыққа шығумен бірге ол көптеген өзгерістерге ұшырады, кейбіреулері нәтижесіз де болды. Дегенмен 1991 жылдың аяғына таман Windows 3.1 версиясы жасалды және кейінірек миллиондаған қолданушының көңілінен шыққан Windows 3.11 (Windows 3.11 Ғог WorkGroups) желілік варианты жасалды. Ары қарай Windows өнімдерін көптапсырмалы, көпфункциялы, жоғарыөндірісті графикалық интерфейстегі операциялық жүйелер Windows 95, Windows 98, Windows 2000, Windows ХР толықтырды. Windows сериясына қатысты программалық өнімдердің негізгі сипаттамаларын қысқаша айтатын болсақ:

• Windows –тің басты идеясы компьютердің аппараттық бөлігінен программалардың толық тәуелсіздігін қамтамасыз ету – программалардың сәйкестендірілуі болатын;
• біртүтас графикалық қолданушы интерфейсі;
• көп тапсырмалық;
• желілік ортада жүмыс істеу мүмкіндігі;
• қосымшалар арасында мәлімет алмасу қүралдарының әмбебап жүйесінің болуы.

Windows –тегі графика да әмбебап болып табылады.  Сондықтан  дисплей  мен принтердің қандай да бір нақты типімен сәйкестендірілу проблемасы да болмайды.

Windows 3.1

Windows 3.1 - MS DOS программасы сияқты жүктелетін танымал графикалық операциялық қабықша Windows MS DOS операциялық жүйесінің төменгі деңгейінде ішкі функциялар мен процедураларды пайдалана отырып жұмыс істейді

Windows  ортасында жұмыс  істеуге арналған программалық  қосымшалар үшін принципиалды  шарт болып олардың сыртқы  құрылғылармен тікелей емес, командалардың  әмбебап жүйесі арқылы жұмыс істеуі саналады.

Пользовательский интерфейс Windows 3.1-тің қолданушылық интерфейсі    графикалық болады  (видеомонитордың  жұмысының графикалық режимін пайдаланады).

Windows-тың негізгі сипаттамасы  - әртүрлі қосымшалар арасында  мәліметтермен алмасу технологиясын жүзеге асыруы.  Оларға мыналар жатады:

• мәліметтерді алмасу буфері арқылы беру;
• DDE (Dynamic Data Exchange);
• OLE (Object and Embedding).

Алмасу буфері - бұл  амәліметтерді уақытша орналастыруға  арналған арнайы түрде ұйымдастырлған оперативті жадтың динамикалық кеңістігі, мұнда мәліметтермен қатар олар жататын программалық қосымшалар да болады. Буферге енгізілген әрбір келесі информация оның алдындағысын жояды. Windows программасының ішінде мәліметтер алмасу да, олардың арасында алмасу да әмбебап жүйелік процедураларға негізделген:

• Мәліметтерді аустыру буферіне көшіру/ауыстыру үшін Копировать/Вырезать (олар кез-келген қосымшадан Ctrl + Ins  және   Shift + Del клавиштерін комбинациясын басу арқылы да орындалады) командасы пайдаланылады;
• Ауыстыру буферінен мәліметтерді алып қою үшін Вставить (Shift + Ins клавиштер комбинациясы шақырылады) командасы пайдаланылады.

 

Windows 95

Windows 95 – 32-биттік көпағымдық  операциялық жүйелердің жаңа  буындарының бірінші өкілі. 

Windows 95-тың негізгі  артықшылықтарына тоқталық: :

• Интегрирленген ОЖ;
• Ысырушы көпесептік; 
• Көпағымдық.

Windows 95 использует технологию Plug and Play (Қос та ойна) технологиясын пайдалана отырып, келесі сервистік программалар есебінен компьютермен жұмысты жеңілдетеді:

• қондырғыларды орнату және баптау үшін оларды тануға көмек көрсетеді;
• жүйе жағдайының динамикалық өзгеруі және ол туралы программалық қосымшаларға хабар беруі;
• қондырғылар драйверінің, жүйелік компонентердің және қолданушының интерфейсінің интеграциясы.

 

Windows 98

Windows 95-пен салытырғанда  Windows 98 компьютерге жаңа жабдықтар  қоспай-ақ жылдам жұмыс істеуге  мүмкіндік беретін  құралдарды  қосады.   Windows 98-тің құрамына  компьютердің жұмыс өнімділігін  арттыратын, бірге жұмыс істейтін  бірнеше программалар кіреді. 

Windows   98-де компьютердің  сенімділігі жүйенің тынымсыз  жұмыс істеуін қамтамасыз ететін  жаңа мастерлерді, қызметтік программалар  мен ресурстарды қолданудың арқасында  артады:

1.   Жүйелік файлдарды  тексеру компьютердің жұмысын  қамтамасыз ететін маңызды файлдардың жағдайын қадағалап отыруға мүмкіндік береді;  Егер де осы файлдар бұзылған немесе орын ауыстырған болса, онда тексеру программасы оларды қалпына келтіреді;

2.   Дискіні тексеру  ОЖ-ні қате өшірген  кезде  автоматты түрде іске қосылады.  Дискіні тексеру программасы файлдар мен қапшықтардың  ықтимал бұзылуларын анықтайды және қателерді түзетуді орындайды. Сонымен қатар, қолданушыдискіні кез-келген уақытта тексере алады. 

3.   Орнату программасы  компьютердің ОЖ әрбір кезде  жаңалағанда реестрді тексеруді автоматты түрде іске қосады.  Windows 98-ді қосқан кезде реестрді тексеру программасы реестрдегі көптеген қателерді қолданушы білмесе де  түзетеді. 

4.  Архивтеу программасы мәліметтерді қайтадан қалпына келтіруге және архивтеу мүмкіндігін кеңейтеді. Қолданушыға маңызды мәліметтерді сақтауға жеңілдеу болады. Қатты дискідегі файлдарды иілгіш дискілерде, магнитті ленталарда және желідегі басқа компьютерде сақтауына мүмкіндік береді. Егер бастапқы файлдар жоғалған немесе істен шыққан болса, оларды архивтен алып, қайтадан қалпына келтіруге болады. 

 

Windows 2000 операйиялық  жүйесінің ерекшеліктері

Windows 2000-да жүзеге асырылған  жаңа технологиялық шешімдердің  негізгілерін атап өтелік: :

1. Kerberos құралдарымен мәліметтерді қорғау. Kerberos - Массачусет технологиялық институтында жасалған (MIT) қорғалмаған желілерде мәліметтерді жіберуді қамтамасыз ететін  аутентификация протоколы.      .
2. Ашық кілттер инфраструктуасы. Windows 2000 ОЖ ашық кілттер инфраструктурасы негізінде информацияларды қорғау құралдарымен жабдықталған.  Бұл инфраструктура цифрлық сертификаттар мен сертификаттарды растайтын ұйымдардан тұратын жүйе.
3. Windows 2000 кіші офисті қолданушылар үшін арналған бірнеше құралдармен жабдықталған. Жүйе құрамына сұраныс бойвнша қосылатын интерфейсә бар өте сапалы маршрутизатор кіреді. Бұл Интернет-провайдермен қосылуды орнату процесін өте
4. Windows 2000 симметриялық көппроцессорлық өңдеудің жетілдірілген құралдарымен жабдықталған
5. Алыстан енуге арналған құралдар.
6. Мәліметтерді сақтауды басқарудың жаңа функциялары.
7. Мобильді қолданушылар үшін қосымша мүмкіндіктер. Реализованная Windows 2000-те автономды режимде файлдармен жұмыс істеу функциялары желіге қосылмай-ақ желілік файлдар мен қапшықтармен одан ары жұмыс істей беру үшін таңдап алуға мүмкіндік береді.  Содан кейін ОЖ жергілікті кэш құрады да, онда осы файлдар мен қапшықтарды сақтайды. Бұдан басқа, Windows 2000-де «ұйықтау» режиміне өту функциясы қарастырылған, бұл функцияда компьютерді өшірместен бұрын физикалық жадтағы барлық мәліметтерді арнайы файлға жазып алу қарастырылған.  Әрине бұл дегеніміз жүйе жағдайы туралы барлық мәліметтердің сақталып қалатынын қамьтамасыз ету.
8. Операциялық ортаны әкімшілік басқаруды таратып беру.  Windows 2000 операциялық жүйенің жалпы құнын төмендетуге мүмкіндік беретін клиенттер мен серверлерді басқарудың бірнеше құралдарымен жабдықталған.

Windows ХР операциялық  жүйесі

Windows ХР бүкіл әлемге  оперциялық жүйелердің бірнешесін  жария етті: «корпоративті» Windows XP Server ОЖ және Windows XP Professional мен «үйдегі» Windows XP Home ОЖ. Ең бастысы, өзімізге белгілі Windows-тың 32-разрядты вариантынан басқа, серверлерде орнатуға арналған жаңа 64 разрядты Itanium процессорымен жабдықталған Microsoft 64-разрядты модификациясын ұсынды.

Windows-тың жаңа версиясының  ішкі құрылғылары Windows 2000   енгізілген уақыттан бері онша өзгере қоймаған. 

Windows XP — первая операционная  система Microsoft-тың толық бапталатын  интерфейсі бар ең аолғашқы  операциялық жүйесі. Енді қолданушылар  өзінің операциялық жүйесінің  сыртқы түрін түпкілікті өзгерте алады. Жаңа «темаларға» байланысты Жұмысшы столында тек суретті ғана өзгерте қоймай, иконкалардағы шрифті де, тышқанның сілтемесін де, қапшықтың, қызметтік панельдердің және түсіп отыратын менюлердің түрлерін өзгертуге мүмкіндік береді. 

Microsoft-тың үйдегі қолданушыға  жасаған екінші «сыйлығы»   «Пуск» интеллектуалды менюі  болды. Windows XP-тың кнопкасын басқанда  сізге тек жйі қолданатын программалардың  менюін ұсынады, ал қалғандарын  шақыру үшін сіз  «Другие  программы» кнопкасын басуыңызға тура келеді.

Ақырында, «Панель управления»  түпкілікті өзгертіп жасалынған –енді  барлық иконкалар әдеміленіп топ-топқа  жүйелі түрде орналастырылған.

Жаңадан енгізілген жаңалықтар қатарына CD-R және CD-RW дискілеріне ОЖ деңгейінде жазу қарастырылған.  Енді сіз «болванкалармен» кәдімгі дискеттер сияқты жаңа дискіге керекті мәліметтерді Проводниктен алып барып жұмыс істей аласыз.

 

10-дәріс. Компьютерлік  желілер. Желілік және телекоммуникациялық  технологиялар

Желілер туралы жалпы мағлұмат, алдын ала жағдай және компьютерлердің желілік әрекеттестік қажеттілігі.

Текстік процессорлар – құжаттарды автоматты түрде форматтау, салынған объекті мен графиктерді текстке енгізу, мазмұн мен көрсеткіштер құрау, орфографияны тексеру, шрифтік безендіру, құжаттардың шаблондарын дайындау.

Кестелік процессор -  ақырғы қолданушы күшімен есептеу үшін арналған ыңғайлы орта; іскерлік график жасайтын құрал, арнайы өңдеулер (енгізілген функциялар, мәліметтер базасымен жұмыс, мәліметтерді статистикалық өңдеу және т.б.).

Презентациялық графика құралдары – суреттерді салу және оларды экранда көрсету үшін, слайд-фильмдер, мультфильмдер, бейнефильмдер дайындау және оларды редакциялау үшін арналған арнайы программалар.

Интегралданған (құрама) пакеттер - бірін-бірі функциональды толықтыратын, жалпы есептеу және операциялық платформада іске асырылған бірыңғай  информациялық технологияларды қолдайтын бірнеше программалық өнімдердің жиыны. Оның компоненттері:

• МББЖ;
• Текстік редактор;
• Кестелік процессор;
• Органайзер;
• Электронды поштаны қолдау құралдары;
• Презентация жасау программалары;
• Графикалық редактор.

Құрама пакеттің компоненттері  бір-бірінен бөлек жұмыс жасай  береді, бірақ пакеттің құндылығы, олар бір-бірімен орынды үйлесіп жұмыс  істегенде білінеді.

Әдістемелі  бағытталған ҚПП. Бұл класс информациялық жүйелер мен өнімдік облысына тәуелсіз математикалық, статистикалық және басқа есеп шешу әдістермен қамтамасыз ететін программалақы өнімдерді қамтиды. Математикалық программалау әдістері, дифференциалдық теңдеулерді шешу, имитациялық программалау, операцияларды зерттеу, мәліметтерді статистикалық өңдеу мен талдаудың әдістері (регрессиялы анализ, технико-экономикалық көрсеткіштерді болжау және т.б.).

Офистік ҚПП

• Органайзерлер (жоспарлаушылар) – жұмыс уақытын жоспарлау, кездесу протоколдарын, кестелерді  құру, телефондық және жазу кітапшасын жүргізу үшін қажетті программалық жасақтамалар. Органайзер программалары құрамына калькуляторлар, жазу кітапшасы, сағат, календарь және т.б. жатады.
• Аудармашы-программалар, орфографияны және тексті айырып тану құралдары
• Коммуникациялық ҚПП -  қолданушының алыстағы абоненттермен немесе желінің информациялық ресурстарымен байланысын ұйымдастыру үшін арналған. Оған браузерлер, электронды пошталар да жатады.

 

Word текстік процессорының саймандар панелі

Дайын текстпен жұмыс істеуге болатын барлық операцияларды осы кнопкалар көмегімен орындауға болады.

Создать новый документ (жаңа құжат құру)  кнопкасы.

 

 Открыть документ (құжатты ашу) кнопкасы.

 

Сохранить документ (құжатты сақтау) кнопкасы. Оның көмегімен өзіңіз жасаған құжатты таңдаған атпен кез-келген папкада сақтай аласыз.

 

Печать документа (құжатты баспадан шығару) кнопкасы. Бұл кнопканың көмегімен дайын құжатты принтер арқылы басып шығара аласыз

 

Предварительный просмотр (алдын-ала көріп шығу) кнопкасы – оны басу арқылы құжатты баспадан қандай түрде шығатынын көре аласыз

Проверка правописания  - текстің дұрыс жазылғаны-жазылмағанын (орфографиялық қателер) тексеру

Вырезать (Кесіп алу) кнопкасы – текстен ерекшелеп алынған үзіндіні Windows-тың “алмасу буферіне” апару.